Jasánky

Jasánky to przyrodniczy pomnik na Szumawie, w powiecie Český Krumlov, tuż przy czesko-austriackiej granicy państwowej, osiem kilometrów na zachód od Přední Výtoň. Obszar leży w dolinie potoku Světlá i wchodzi w skład Obszaru Chronionego Krajobrazu Szumawa, zarządzanego przez administrację Parku Narodowego Šumava. Nazwa nawiązuje do dawnej wsi o niemieckiej nazwie Asang, która niegdyś stała w tym miejscu, a dziś już nie istnieje.

Dlaczego ten teren objęto ochroną?

Pomnik przyrody Jasánky zajmuje 132 hektary i został ustanowiony w 1992 roku. Chroni zbiorowiska z zagrożonymi gatunkami roślin — przede wszystkim storczyków — oraz towarzyszącą im faunę. Krajobraz był zasiedlony już we wczesnym średniowieczu, a po powojennym wysiedleniu niemieckiej ludności pozostawiono go naturalnej sukcesji. Ten kilkudziesięcioletni brak ingerencji człowieka pozwolił łąkom i lasom wrócić do stanu zbliżonego do naturalnego, przy jednoczesnym zachowaniu śladów dawnego osadnictwa.

Co można tu zobaczyć?

Teren nosi liczne ślady historycznego zagospodarowania krajobrazu. Zachowały się pozostałości dawnych tarasów rolnych, ruiny młyna oraz zarysy fundamentów kilku domów, które niegdyś tworzyły wieś Jasánky. Przez obszar przebiega most nad Kanałem Szwarcenberskim — 44-kilometrową budowlą wodną, która w latach 1793–1892 służyła do spławiania drewna, w tym pni o długości do 24 metrów, aż do Wiednia. Tą drogą wodną przetransportowano łącznie blisko 8 milionów metrów sześciennych drewna opałowego, co czyni kanał jednym z najważniejszych przykładów historycznej inżynierii krajobrazu w regionie.

Obszar bywa też nazywany częścią tzw. „Krainy Smutnego Milczenia” — określenia, którym opisuje się pas dawnych wsi na południe od jeziora Lipno, opustoszałych po utworzeniu żelaznej kurtyny w latach pięćdziesiątych XX wieku. Dziś cisza i dzikość tych miejsc kontrastują z ich niegdysiejszym rolniczym charakterem.

W sąsiedztwie pomnika przyrody Jasánky, w tym samym katastrze, znajdują się także cztery rezerwaty przyrody: Ježová, Otov, Otovský potok oraz Světlá — razem tworzą one większy kompleks chronionych terenów wzdłuż granicy z Austrią.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie leży Jasánky? Na Szumawie, w powiecie Český Krumlov, przy granicy z Austrią, około ośmiu kilometrów na zachód od Přední Výtoň, w dolinie potoku Světlá.

Kiedy powstał pomnik przyrody? Został ustanowiony w 1992 roku i obejmuje powierzchnię 132 hektarów.

Co chroni ten obszar? Przede wszystkim zbiorowiska roślinne z zagrożonymi gatunkami storczyków oraz związaną z nimi faunę, a także historyczne ślady dawnego osadnictwa i zagospodarowania rolniczego.

Co warto zobaczyć na miejscu? Ruiny młyna, zarysy fundamentów dawnych domów, pozostałości tarasów rolnych oraz most nad Kanałem Szwarcenberskim.

Czym był Kanał Szwarcenberski? To 44-kilometrowa budowla wodna z końca XVIII wieku, wykorzystywana do spławu drewna do Wiednia w latach 1793–1892.