Jablunkovské arboretum

Jablunkovské arboretum to jeden z najciekawszych parkowych zbiorów drzew i krzewów w czeskiej części Śląska, położony przy dawnym sanatorium przeciwgruźliczym w Jabłonkowie, na wschód od miejsca, w którym potok Ošetnice łączy się z rzeką Łomną. To miejsce łączy historię lecznictwa z pasją kolekcjonerską dendrologów, a dziś stanowi bezpłatną, całoroczną atrakcję dla mieszkańców i turystów.

Skąd wziął się pomysł na arboretum?

Park powstał w 1924 roku na terenie podarowanym przez darczyńców, z inicjatywy stowarzyszenia Slezská humanita (które później, z powodów finansowych, połączyło się z organizacją Humanita pro zemi Moravskoslezskou). Pomysłodawcą był Lev Kazík, dyrektor towarzystwa ubezpieczeniowego Fryštát na Śląsku Cieszyńskim. Koncepcję zagospodarowania terenu przygotował architekt Jan Rull, a w życie wprowadził ją ogrodnik Ladislav Pavlacký. Ich celem nie było jedynie stworzenie estetycznego otoczenia sanatorium – chcieli zbudować żywe muzeum drzew i krzewów sprowadzanych z różnych zakątków świata.

Jak arboretum rosło razem z sanatorium?

Spacerowe alejki i nasadzenia miały zachęcać pacjentów chorych na gruźlicę do codziennych spacerów na świeżym powietrzu, uznawanych wówczas za równie ważny element terapii jak leczenie medyczne. Park rozwijał się więc równolegle z rozbudową sanatorium. Pierwotnie zajmował 5,2 hektara, ale dzięki systematycznemu wykupowi okolicznych gruntów jego powierzchnia wzrosła do ponad 36 hektarów już w 1936 roku. Kolekcję tworzono we współpracy z uznanymi dendrologami oraz ogrodami i szkółkami z Czech i Słowacji, dzięki czemu pod koniec lat 30. XX wieku zbiory należały do najbogatszych na Morawach.

Co przetrwało trudne lata wojny?

Historia arboretum nie oszczędziła – obiekt ucierpiał w czasie okupacji polskiej, funkcjonował jako niemiecki szpital wojskowy, a część pracowników trafiła do obozów koncentracyjnych. Mimo to park przetrwał i w latach 90. XX wieku przeszedł rewitalizację oraz renowację, która przywróciła mu dawny charakter i pozwoliła zachować unikalną kolekcję dla kolejnych pokoleń.

Co dziś można zobaczyć w arboretum?

Współcześnie Jablunkovské arboretum, znane też jako Park u Sanatoria czy Park u plicního sanatoria, prezentuje ponad pięćset gatunków rzadkich roślin z całego świata. Park wzbogacają piaskowcowe rzeźby autorstwa uznanych czeskich artystów, takich jak Vincenc Makovský i Jan Tříska, które nadają alejkom dodatkowy, artystyczny wymiar. Wytyczono tu również ścieżkę edukacyjną przybliżającą historię sanatorium i samego parku.

Czy wstęp jest płatny?

Nie – arboretum jest dostępne bezpłatnie przez cały rok, w godzinach otwarcia parku. Dzięki temu jest to jedna z chętniej odwiedzanych atrakcji w okolicy, ceniona zarówno przez mieszkańców szukających miejsca na spacer, jak i turystów zainteresowanych historią i przyrodą regionu.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstało arboretum w Jabłonkowie? W 1924 roku, na terenie podarowanym z inicjatywy stowarzyszenia Slezská humanita.

Ile gatunków roślin można tu zobaczyć? Ponad pięćset gatunków rzadkich drzew i krzewów sprowadzonych z różnych części świata.

Czy wstęp do arboretum jest płatny? Nie, park jest dostępny bezpłatnie przez cały rok.

Jakie atrakcje poza roślinnością znajdują się w parku? Piaskowcowe rzeźby m.in. Vincenca Makovskiego i Jana Třísky oraz ścieżka edukacyjna poświęcona historii sanatorium.

Jaka była pierwotna funkcja parku? Miał wspierać leczenie pacjentów sanatorium przeciwgruźliczego poprzez codzienne spacery na świeżym powietrzu.