Imre Makovecz

Pawilon Węgierski Imre Makovecza to drewniana budowla na Isla de la Cartuja w Sewilli, zaprojektowana na Wystawę Światową Expo '92 przez węgierskiego architekta Imre Makovecza.

Co to za budynek?

Makovecz otrzymał zamówienie na projekt w 1989 roku, a formalne zlecenie potwierdzono jesienią 1990. Budowę zdążono zakończyć na czas otwarcia wystawy w 1992 roku. Architekt był wiodącą postacią węgierskiej architektury organicznej — kierunku, w którym budynek ma "żyć" i wyrastać z otoczenia, a nie dominować nad nim. Pawilon miał być konstrukcją tymczasową, przeznaczoną do rozebrania po zamknięciu Expo, ale jego niezwykła forma i symboliczna waga sprawiły, że nikt się na to nie zdecydował. Stoi w Sewilli od ponad trzech dekad i jest dziś uznawany za jedną z najbardziej oryginalnych realizacji całej wystawy — porównywaną w swojej ekspresji do rozwiązań Antoniego Gaudiego.

Jak dotrzeć?

Budynek znajduje się na terenie Isla de la Cartuja, dawnym obszarze wystawowym Expo '92, po drugiej stronie Gwadalkiwiru od historycznego centrum Sewilli. Z centrum miasta najłatwiej dojechać autobusem miejskim lub rowerem — trasy rowerowe wzdłuż rzeki prowadzą prosto na wyspę. Piesza wędrówka z okolic Triany czy Plaza de España zajmuje około 25–30 minut. Pawilon nie stoi w gęstej zabudowie, więc warto zaplanować trasę wcześniej i skorzystać z mapy — teren dawnej Expo jest rozległy, a poszczególne pawilony rozrzucone są na dużej przestrzeni.

Co zobaczysz?

Najbardziej rozpoznawalnym elementem jest siedem wież ustawionych wzdłuż osi północ-południe, wyrastających z podwójnej ściany budynku. Zachodnia część konstrukcji odnosi się do Węgier Zachodnich, wschodnia — do Węgier Wschodnich, co tworzy swoisty dialog między dwiema częściami kraju. Całość przykrywa dach z szarego łupka, który swoim kształtem przypomina odwrócony kadłub prymitywnej łodzi. Drewniana elewacja i rzeźbiarskie detale nawiązują do ludowego budownictwa węgierskich wsi, ale forma wykracza daleko poza tradycyjny wzorzec. Wewnątrz konstrukcja szkieletowa przypomina żebra klatki piersiowej, a w podłodze umieszczono szklaną powierzchnię, pod którą rośnie dąb — jego korzenie widać pod szkłem, co miało symbolizować świat pod i nad ziemią. Ten detal zrobił wrażenie nawet na księciu Karolu (obecnym królu Wielkiej Brytanii), który po wizycie wysłał Makoveczowi list z gratulacjami. W 2024 roku obiekt kupił prywatny przedsiębiorca, Mario López Magdaleno, i przeprowadził jego pełną renowację: wymieniono uszkodzone łupkowe dachówki, odnowiono drewniane elementy fasady i wnętrza, a brakujące fragmenty uzupełniono materiałami sprowadzonymi ze Europy Środkowej lub wykonanymi na zamówienie.

Kiedy przyjechać?

Sewilla jest najbardziej znośna klimatycznie wiosną (marzec–maj) i jesienią (październik–listopad), kiedy temperatury nie sięgają letnich ekstremów. Latem miasto bywa wyjątkowo gorące, co utrudnia dłuższe zwiedzanie terenu Isla de la Cartuja pod otwartym niebem. Ponieważ pawilon jest obecnie własnością prywatną po niedawnej renowacji, przed wizytą warto sprawdzić aktualne informacje o dostępności — dostęp do wnętrza może być ograniczony, a sam budynek najlepiej oglądać w ramach spaceru po terenie dawnej Expo.

Najczęstsze pytania

Czym jest Pawilon Węgierski w Sewilli? To budynek zaprojektowany przez Imre Makovecza na Wystawę Światową Expo '92, dziś stojący na terenie Isla de la Cartuja jako trwały pomnik architektury organicznej.

Dlaczego pawilon ma siedem wież? Wieże rozmieszczone wzdłuż osi budynku odnoszą się do historycznych tradycji Węgier i tworzą podział na część symbolizującą zachód i wschód kraju.

Czy pawilon można zwiedzać od wewnątrz? Od 2024 roku obiekt jest własnością prywatną po gruntownej renowacji, dlatego zakres dostępu dla turystów może się zmieniać — najlepiej sprawdzić aktualny status przed przyjazdem.

Co warto zobaczyć w pawilonie oprócz wież? Charakterystyczny dach z łupka przypominający odwrócony kadłub łodzi oraz wnętrze z konstrukcją szkieletową i szklaną podłogą, pod którą rośnie dąb.