NextOnTrip

Ilsenhöhle

Ranis, Niemcy

Zapisz to miejsce i odkrywaj atrakcje w pobliżu z NextOnTrip

W aplikacji dodasz je do ulubionych, zobaczysz na mapie, co jeszcze warto odwiedzić w okolicy, i zdobędziesz odznakę za wizytę.

Aplikacja jest dostępna na iPhone'a i Androida.

O tym miejscu

Ilsenhöhle to jaskinia w Ranis w Turyngii, położona tuż pod zamkiem Ranis. Dla archeologów to jedno z najważniejszych stanowisk epoki lodowej w Europie: właśnie tutaj udokumentowano obecność pierwszych ludzi współczesnych na północ od Alp już około 45 tysięcy lat temu.

Gdzie leży Ilsenhöhle?

Jaskinia znajduje się poniżej zamku Ranis, w miasteczku o tej samej nazwie w niemieckiej Turyngii. Współrzędne to mniej więcej 50,66 N i 11,56 E. Zamek góruje nad miastem, a stanowisko leży na stoku pod jego murami, więc wizytę w jaskini łatwo połączyć ze zwiedzaniem warowni. Przy zamku działa też muzeum, które opowiada o epoce lodowej i o badaniach prowadzonych w okolicy.

Dlaczego to miejsce jest tak ważne?

Z Ilsenhöhle wzięła nazwę jedna z kultur górnego paleolitu, opisywana skrótem LRJ (Lincombian-Ranisian-Jerzmanowician). Nazwa łączy trzy stanowiska: Kents Cavern w Anglii, jaskinię w Ranis oraz jaskinię Nietoperzową w Polsce. Kulturę tę wyróżniają liściaste ostrza, czyli starannie obrabiane, dwustronnie retuszowane groty wykonane z długich wiórów krzemiennych. Występują rzadko, ale ich zasięg sięga od Walii po Polskę.

Przez długi czas sądzono, że takie narzędzia robili ostatni neandertalczycy. Badania z Ranis zmieniły ten obraz. Zespół naukowców znalazł tu kości Homo sapiens datowane na około 45 tysięcy lat i wykazał, że to ludzie współcześni wytwarzali te precyzyjne ostrza. Analizy genetyczne jednego z osobników, oznaczonego jako Ranis 13, wskazują ponadto, że mieszanie się Homo sapiens z neandertalczykami zachodziło jeszcze około 49–45 tysięcy lat temu, czyli znacznie później, niż wcześniej zakładano.

Historia badań

Pierwsze prace wstępne prowadzono pod koniec lat 20. XX wieku z inicjatywy ówczesnego właściciela zamku, Dietricha von Breitenbucha. W latach 1932–1938 jaskinię na dużą skalę wykopał Werner Hülle. Jego odkrycia przez dziesięciolecia były punktem odniesienia dla badaczy paleolitu.

Druga seria wykopalisk trwała od 2016 do 2022 roku. Prowadził ją międzynarodowy zespół pod kierunkiem Instytutu Antropologii Ewolucyjnej Maxa Plancka oraz Turyngskiego Urzędu Ochrony Zabytków i Archeologii. Wyniki opublikowano w kilku artykułach, wśród nich w pracach o diecie dawnych mieszkańców i o warunkach środowiskowych panujących wtedy w regionie. Datowania radiowęglowe z Ranis sugerują, że kultura LRJ zaczęła się tu około 45–47 tysięcy lat temu, wcześniej niż w części innych opracowań, które umieszczają ją między 42 a 40 tysiącami lat temu.

Sama jaskinia zawaliła się w dużej części około 25 tysięcy lat temu, grzebiąc pod sobą warstwy z epoki lodowej. Dzięki temu osady przetrwały i można je dziś badać.

Co warto wiedzieć przed wizytą?

  • Ilsenhöhle to przede wszystkim stanowisko naukowe, a nie jaskinia turystyczna z oświetlonymi korytarzami. Najlepiej poznać ją przez muzeum przy zamku Ranis.
  • Do Ranis łatwo trafić z okolicznych miast Turyngii, a zamek i stanowisko leżą w bezpośrednim sąsiedztwie.
  • Warto zaplanować więcej czasu na samo muzeum i spacer po zamkowym wzgórzu.

Najczęstsze pytania

Czy Ilsenhöhle jest otwarta dla zwiedzających? Jaskinia jest stanowiskiem archeologicznym pod zamkiem. Informacje o zwiedzaniu i ekspozycji o epoce lodowej najlepiej sprawdzić w muzeum zamku Ranis.

Kiedy prowadzono tu wykopaliska? W latach 1932–1938 oraz ponownie od 2016 do 2022 roku.

Co tu odkryto? Kości Homo sapiens sprzed około 45 tysięcy lat oraz liściaste ostrza kamienne, które dały początek nazwie kultury LRJ.

Dlaczego to stanowisko jest ważne dla nauki? Pokazuje, że ludzie współcześni dotarli do północno-zachodniej Europy znacznie wcześniej, niż sądzono, i że wytwarzali narzędzia przypisywane dotąd neandertalczykom.

W pobliżu

Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca

Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.