Igrexa de Santa María de Vilanova

Igrexa de Santa María de Vilanova to romański kościół stojący w Allariz, niewielkim historycznym miasteczku w prowincji Ourense, w hiszpańskiej Galicji. Świątynia znajduje się przy Rúa Vilanova, tuż nad rzeką Arnoia, kilka kroków od średniowiecznego mostu Vilanova, i należy do trzech romańskich kościołów zachowanych w zabytkowym centrum miasta.

Jak dotrzeć?

Allariz leży około 20 km na południe od Ourense, do którego dojeżdża się pociągiem lub autobusem z Santiago de Compostela czy Vigo. Z centrum Ourense do Allariz kursują autobusy regionalne, a samą miejscowość najwygodniej zwiedza się pieszo — jest niewielka i w całości przeznaczona dla ruchu pieszego w części historycznej. Kościół stoi na skraju starówki, po drugiej stronie rzeki od głównego placu, więc trasę spaceru warto poprowadzić przez most Vilanova, z którego rozciąga się jeden z ładniejszych widoków na miasteczko.

Co zobaczysz?

Budowla powstała na przełomie XII i XIII wieku, a jej fundację przypisuje się zakonowi joannitów (Zakonowi Świętego Jana Jerozolimskiego, znanemu też jako Kawalerowie Maltańscy), którzy w tym okresie mieli w regionie swoje posiadłości. Z pierwotnej, romańskiej fazy budowy zachował się plan jednonawowej kaplicy oraz efektowny portal w południowej elewacji. Uwagę przyciąga też rozeta z XII wieku, umieszczona nad wejściem, oraz rząd kamiennych wsporników biegnący pod okapem absydy — typowy detal galicyjskiej architektury romańskiej.

Fasada kościoła nosi wyraźne ślady późniejszej przebudowy w prostym, wiejskim stylu barokowym z XVIII wieku, charakterystycznym dla galicyjskiego budownictwa sakralnego tamtej epoki. Dzwonnica w formie espadañy — czyli ażurowej ścianki z otworami na dzwony, typowej dla północnej Hiszpanii — jest jeszcze młodsza i pochodzi z 1853 roku. We wnętrzu znajduje się barokowy ołtarz główny z wizerunkiem Santa María, patronki miasteczka, któremu kościół zawdzięcza swoje wezwanie.

Sam Allariz to jeden z najlepiej zachowanych średniowiecznych zespołów urbanistycznych w Galicii, z kamiennymi uliczkami, starymi mostami na Arnoi i kilkoma innymi romańskimi świątyniami w bezpośrednim sąsiedztwie, co pozwala połączyć wizytę w Igrexa de Santa María de Vilanova ze zwiedzaniem całego historycznego centrum w ramach jednego, niedługiego spaceru.

Kiedy przyjechać?

Najlepszą porą na wizytę są wiosna (kwiecień–czerwiec) i wczesna jesień (wrzesień–październik), kiedy temperatury w głębi Galicii są łagodne, a okolica rzeki Arnoia prezentuje się szczególnie malowniczo. Latem miasteczko bywa odwiedzane liczniej ze względu na bliskość szlaku pielgrzymkowego do Santiago de Compostela, zimą zaś kameralna atmosfera Allariz sprzyja spokojnemu zwiedzaniu bez tłumów. Wnętrze kościoła bywa dostępne w ograniczonych godzinach — warto to sprawdzić wcześniej w lokalnym punkcie informacji turystycznej, natomiast fasadę, portal i most Vilanova można oglądać o każdej porze dnia.

Najczęstsze pytania

Kto zbudował Igrexa de Santa María de Vilanova? Świątynię wzniesiono pod koniec XII i na początku XIII wieku, a jej powstanie łączy się z działalnością joannitów (Kawalerów Maltańskich) obecnych wówczas w regionie Allariz.

Co jest najcenniejszym elementem architektury kościoła? Za najbardziej charakterystyczne uznaje się romański portal południowy oraz rozetę z XII wieku, a także rząd kamiennych wsporników pod okapem absydy.

Czy dzwonnica jest tak samo stara jak sam kościół? Nie — espadaña, czyli ażurowa dzwonnica, pochodzi dopiero z 1853 roku i jest znacznie młodsza niż romańska część budowli.

Czy w pobliżu kościoła jest coś jeszcze do zobaczenia? Tak, kościół stoi tuż przy moście Vilanova nad rzeką Arnoia, a całe historyczne centrum Allariz z pozostałymi romańskimi świątyniami znajduje się w zasięgu kilkuminutowego spaceru.