Iglesia de San Juan Evangelista

Iglesia de San Juan Evangelista w Almerii to świątynia, która kryje pod chrześcijańskim wnętrzem ślady jednej z najważniejszych budowli islamskiej Hiszpanii — dawnego meczetu głównego miasta. Stoi w historycznym centrum Almerii, przy calle Almanzor, i należy do tych miejsc, gdzie warstwy historii nakładają się na siebie niemal dosłownie: gotycko-mudejarska bryła kościoła otacza pozostałości muzułmańskiej mihraby sprzed tysiąca lat.

Skąd wzięła się świątynia na miejscu meczetu?

Meczet powstał w X wieku, gdy kalifowie kordobańscy umacniali Almerię jako port i twierdzę na wybrzeżu. Z czasem obiekt rozbudowywano — kronikarz al-Udri wspominał o kolejnych rozszerzeniach za panowania lokalnych władców taifa, Jairána i Zuhaira, którzy dodawali kolejne nawy i powiększali dziedziniec. W 1489 roku, po zdobyciu miasta przez Katolickich Królów, meczet konsekrowano na kościół chrześcijański, włączając w nową funkcję część dawnej konstrukcji islamskiej — w tym cenną mihrabę.

Co ocalało z dawnej Wielkiej Meczety?

Trzęsienie ziemi i fala, która uderzyła w Almerię 22 września 1522 roku, zrujnowały większość zabudowy miasta, w tym pierwotny meczet. Z całej budowli przetrwał w zasadzie fragment ściany qibli wraz z mihrabą — niszą wskazującą kierunek modlitwy w stronę Mekki. To właśnie ta pozostałość, odkryta i opisana dopiero w latach 30. XX wieku przez architekta i badacza Leopolda Torresa Balbása, pozwoliła naukowo potwierdzić skalę i charakter dawnej świątyni muzułmańskiej. Mihraba nosi bogatą dekorację sztukatorską przypisywaną okresowi almohadzkiemu, czyli XII wiekowi, i dziś stanowi jedną z niewielu tego typu pozostałości zachowanych w andaluzyjskich kościołach.

Jak wygląda kościół dzisiaj?

Obecny budynek wzniesiono w drugiej połowie XVII wieku, między 1674 a 1686 rokiem, na gruzach zniszczonej wcześniej budowli. Architekci włączyli ocalałą mihrabę do wnętrza jako odrębną kaplicę, dzięki czemu zwiedzający mogą dziś zobaczyć obok siebie chrześcijański wystrój kościoła parafialnego i muzułmański element sprzed wieków — rzadkie połączenie w skali całego regionu. Kościół pełni funkcję czynnej parafii w centrum Almerii i pozostaje jednym z nielicznych świadectw po dawnej meczecie głównym miasta, którego okazałość opisywali średniowieczni kronikarze arabscy, wspominając sześć rzędów po czternaście kolumn, w większości z marmuru wydobywanego w pobliskim Macael, oraz dziedziniec obsadzony drzewami cytrusowymi ze studnią do rytualnych ablucji.

Najczęstsze pytania

Czy w Iglesia de San Juan Evangelista można zobaczyć dawną mihrabę? Tak, zachowany fragment mihraby znajduje się wewnątrz świątyni jako odrębna kaplica i jest głównym powodem, dla którego kościół przyciąga osoby zainteresowane historią islamskiej Almerii.

Dlaczego meczet przestał istnieć? Miasto zostało poważnie zniszczone przez trzęsienie ziemi i falę morską we wrześniu 1522 roku. Z dawnej budowli ocalała jedynie ściana qibli z mihrabą, na której bazie w kolejnych dekadach wzniesiono nowy kościół.

Kiedy powstał obecny budynek kościoła? Obecna świątynia pochodzi z drugiej połowy XVII wieku — jej budowę datuje się na lata 1674–1686.

Czy kościół pełni dziś funkcje religijne? Tak, Iglesia de San Juan Evangelista jest czynną parafią w centrum Almerii, łączącą bieżące życie religijne z rolą zabytku o wyjątkowej wartości historycznej.