Hospital de Santa María de las Tiendas

Hospital de Santa María de las Tiendas to dziś już nieistniejący szpital i przytułek dla pielgrzymów, który przez wieki stał przy Drodze Francuskiej (Camino Francés) do Santiago de Compostela, między miejscowościami Calzadilla de la Cueza i Lédigos, na terenie gminy Cervatos de la Cueza w prowincji Palencia (Kastylia i León). Choć sam budynek nie przetrwał do naszych czasów, miejsce to pozostaje ważnym punktem na mapie historii Camino i wciąż przyciąga osoby interesujące się dziedzictwem szlaku.

Gdzie dokładnie leżał szpital?

Ruiny, a dziś jedynie pusty plac po zabudowaniach, znajdują się na odcinku Camino Francés pomiędzy Carrión de los Condes a Sahagún — jednym z najdłuższych i najbardziej pustynnych fragmentów całej trasy, prowadzącym przez rozległą, płaską Meseta Castellana. Współcześni pielgrzymi mijają to miejsce między wsiami Calzadilla de la Cueza i Lédigos, kilka kilometrów od centrum gminy Cervatos de la Cueza, do której administracyjnie należy ten teren.

Jak powstał ten przytułek dla pielgrzymów?

Fundatorem szpitala był Bernardo Martínez, który w XII wieku założył tu miejsce opieki nad chorymi i zmęczonymi wędrowcami zdążającymi do grobu św. Jakuba. Najstarszy zachowany dokument dotyczący instytucji pochodzi z 4 sierpnia 1182 roku — król Alfons VIII zwolnił wówczas szpital z podatków i danin, a kolejne przywileje królewskie potwierdzono w 1187 roku. 15 marca 1190 roku, za zgodą monarchy, fundator przekazał dom i szpital zakonowi rycerskiemu Santiago, w którego rękach placówka pozostawała przez kolejne stulecia. Zachowane dokumenty z 1204 i 1211 roku pokazują, że przeor z Uclés regulował dochody instytucji, a w 1222 roku małżeństwo Pedro Fernández i Teresa przekazało jej 5000 maravedí. Szpital zarządzany był wspólnie z pobliskim szpitalem w Villamartín i z czasem zyskał miano „Hospital Real de las Tiendas". Wśród pielgrzymów, zwłaszcza francuskich, funkcjonował też pod nazwą „opactwo Wielkiego Rycerza" i był wymieniany w ówczesnych przewodnikach po drodze do Santiago jako jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc postoju na całej trasie.

Co się z nim stało?

Zakon Santiago zarządzał obiektem aż do kasaty dóbr kościelnych Mendizábala w 1835 roku, kiedy szpital przeszedł w ręce prywatne — nabyła go rodzina Rizo z Carrión de los Condes, przekształcając zabudowania w gospodarstwo rolne. Budynek, wzniesiony w dużej części w XVIII wieku z gliny, cegły, kamienia i drewna, z czasem zaczął popadać w ruinę, zwłaszcza gdy w XIX wieku ruch pielgrzymkowy na tym odcinku wyraźnie osłabł. Cenny retabl z tutejszego kościoła, przypisywany kręgowi rzeźbiarza Juana de Juni, trafił do kościoła parafialnego w Calzadilla de la Cueza, gdzie można go oglądać do dziś. Same zabudowania szpitala zostały jednak rozebrane przez prywatnych właścicieli w 2006 roku, a odzyskane materiały — cegłę, kamień, drewno — wykorzystano podobno przy budowie hotelu w Tordesillas. Obecnie po dawnym szpitalu pozostał tylko pusty teren; miejsce figuruje na Czerwonej Liście (Lista Roja) zagrożonego dziedzictwa prowadzonej przez organizację Hispania Nostra.

Najczęstsze pytania

Czy można dziś zwiedzić budynek szpitala? Nie — zabudowania zostały rozebrane w 2006 roku przez właścicieli terenu i dziś zachował się tylko pusty plac po dawnym szpitalu.

Dlaczego szpital powstał akurat w tym miejscu? Stał przy jednym z najdłuższych i najbardziej wyludnionych odcinków Camino Francés, między Carrión de los Condes a Sahagún, gdzie pielgrzymi szczególnie potrzebowali miejsca odpoczynku i opieki.

Kto zarządzał szpitalem przez większość jego historii? Od 1190 roku, gdy fundator Bernardo Martínez przekazał go władzom kościelnym, obiektem opiekował się zakon rycerski Santiago — aż do kasaty dóbr kościelnych w 1835 roku.

Co zachowało się po dawnym wyposażeniu szpitala? Zachował się m.in. retabl przypisywany kręgowi Juana de Juni, przeniesiony do kościoła parafialnego w pobliskiej Calzadilla de la Cueza.