Hospital de Santa Cruz

Hospital de Santa Cruz to XVI-wieczny gmach w Toledo, dziś siedziba Museo de Santa Cruz — jednego z najważniejszych muzeów regionu Kastylia-La Mancha.

Jak powstał ten budynek?

Fundację zawdzięcza kardynałowi Pedro Gonzálezowi de Mendozie, który jeszcze pod koniec XV wieku postanowił stworzyć w Toledo jedną, scentralizowaną placówkę opieki nad sierotami i dziećmi porzuconymi. Budowę prowadzono w dwóch etapach. Pierwszy, realizowany w latach 1504–1514 przez braci Enrique i Antóna Egasów, obejmował wzniesienie właściwego szpitala oraz pierwszego krużganka. Drugi etap przypadł na drugą tercję XVI wieku — to wtedy architekt Alonso de Covarrubias zaprojektował reprezentacyjną fasadę, główny dziedziniec oraz monumentalne, trójbiegowe schody, które do dziś należą do najbardziej fotografowanych elementów wnętrza.

Dlaczego architektura budynku jest wyjątkowa?

Budynek wzniesiono na planie krzyża greckiego wpisanego w prostokąt — cztery dwukondygnacyjne skrzydła z podpiwniczeniem po wschodniej stronie tworzą układ, który w momencie powstania był w Hiszpanii prawdziwą nowością. Wprowadzał bowiem nowy typ szpitala renesansowego, inspirowany rozwiązaniami włoskimi, gdzie funkcja lecznicza łączyła się z przemyślaną, symetryczną kompozycją przestrzenną. Fasada autorstwa Covarrubiasa reprezentuje styl plateresque — bogato zdobiony, ale zdyscyplinowany renesans hiszpański, w którym dekoracja kamieniarska pokrywa portal i górne partie elewacji.

Co można dziś zobaczyć w muzeum?

Museo de Santa Cruz otwarto w murach dawnego szpitala w 1935 roku i od tego czasu instytucja gromadzi zbiory podzielone na kilka działów: archeologię, sztuki piękne oraz sztukę dekoracyjną. Wśród eksponatów szczególne miejsce zajmuje kolekcja obrazów El Greca — malarza nierozerwalnie związanego z Toledo, którego dzieła przyciągają do muzeum zwiedzających z całego świata. Sale ekspozycyjne mieszczą się bezpośrednio w dawnych wnętrzach szpitalnych, dzięki czemu zwiedzanie łączy kontakt ze sztuką z doświadczeniem samej architektury.

Gdzie dokładnie znajduje się Hospital de Santa Cruz?

Budynek stoi w historycznym centrum Toledo, w bliskim sąsiedztwie najważniejszych zabytków miasta, co czyni go naturalnym punktem na trasie zwiedzania starówki wpisanej na listę UNESCO. Lokalizacja w obrębie murów miejskich sprawia, że do muzeum łatwo dotrzeć pieszo z większości hoteli i punktów noclegowych w centrum.

Najczęstsze pytania

Kto ufundował Hospital de Santa Cruz? Fundatorem był kardynał Pedro González de Mendoza, który chciał stworzyć w Toledo jedną, centralną placówkę opieki nad sierotami i dziećmi porzuconymi.

Kto zaprojektował budynek? Pierwszą fazę budowy (1504–1514) prowadzili bracia Enrique i Antón Egas, natomiast fasadę, główny dziedziniec i monumentalne schody zaprojektował później Alonso de Covarrubias.

Co dziś mieści się w budynku? Od 1935 roku działa tu Museo de Santa Cruz z działami archeologii, sztuk pięknych i sztuki dekoracyjnej, w tym z kolekcją obrazów El Greca.

Na jakim planie zbudowano szpital? Na planie krzyża greckiego wpisanego w prostokąt, z czterema dwukondygnacyjnymi skrzydłami — układ ten był w momencie powstania nowatorski w architekturze hiszpańskiej.