Hoosmolen

Hoosmolen to zabytkowy młyn odwadniający na skraju rezerwatu przyrody Bourgoyen-Ossemeersen w Drongen, dzielnicy Gandawy w Belgii. Choć z zewnątrz przypomina wiatrak, w rzeczywistości jest to poldermolen – młyn napędzany niegdyś siłą wody, którego zadaniem było utrzymywanie odpowiedniego poziomu wód na podmokłych łąkach otaczających miasto.

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Hoosmolen uchodzi za najstarszy udokumentowany młyn tego typu w regionie. Wzmianki o nim pojawiają się już w aktach notarialnych z 1316 roku, a historycy przypuszczają, że jakaś forma młyna odwadniającego mogła funkcjonować w tym miejscu już w XII wieku. Jego zadaniem od wieków było odprowadzanie nadmiaru wody z bagnistego obszaru Bourgoyen-Ossemeersen do wyżej położonej rzeki Lys (Leie) poprzez kanał Grijtgracht.

Jak zmieniała się budowla na przestrzeni wieków?

Pierwotna konstrukcja młyna nie przetrwała burzliwych okresów w historii regionu. Obiekt odbudowano w 1597 roku jako drewnianą, ośmioboczną konstrukcję typu "ground-zeiler". Obecny, murowany ośmioboczny korpus, który można oglądać do dziś, powstał w 1701 roku i od tego czasu stanowi charakterystyczny element krajobrazu Drongen.

Technologia napędu młyna również ewoluowała wraz z postępem przemysłowym. Od 1852 roku część prac odwadniających przejęła maszyna parowa wyprodukowana przez gandawską firmę Van de Kerckhove. W 1897 roku zainstalowano nowszą maszynę parową firmy S.A. Le Phoenix, która napędzała żeliwną pompę odśrodkową – zastąpiła ona tradycyjne koło czerpakowe używane wcześniej do podnoszenia wody. Kolejny etap modernizacji nastąpił w 1945 roku, gdy napęd przejął silnik elektryczny, który obsługuje pompę do dziś.

Gdzie dokładnie się znajduje i jaki ma status?

Hoosmolen stoi przy Mahatma Gandhistraat 32 w Gandawie, na granicy obszaru przyrodniczego Bourgoyen-Ossemeersen – jednego z najważniejszych terenów podmokłych w okolicach miasta, cenionego przez obserwatorów ptaków i miłośników spacerów wśród łąk i kanałów. Sam budynek młyna, wraz z instalacją techniczną i przynależącym kanałem wodnym, uzyskał status zabytku chronionego prawem 17 lutego 1994 roku. Od 13 września 2016 roku obiekt wchodzi również w skład chronionego krajobrazu kulturowo-historycznego Bourgoyen-Ossemeersen, co podkreśla jego znaczenie nie tylko architektoniczne, ale i krajobrazowe.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Hoosmolen to nie tylko zabytek techniki, ale też punkt orientacyjny dla osób odwiedzających rezerwat Bourgoyen-Ossemeersen. Spacerując po okolicznych ścieżkach, można zaobserwować, jak niepozorna budowla przez ponad siedem wieków pełniła kluczową funkcję w zarządzaniu wodą na tym terenie – od ręcznej i wodnej pracy średniowiecznych młynarzy, przez maszyny parowe epoki przemysłowej, aż po współczesną pompę elektryczną.

Najczęstsze pytania

Czy Hoosmolen to wiatrak? Nie – mimo nazwy kojarzącej się z młynami wiatrowymi, jest to młyn wodny (poldermolen) służący do odwadniania terenu, a nie do mielenia zboża.

Jak stary jest ten obiekt? Pierwsze wzmianki pochodzą z 1316 roku, choć obecna murowana konstrukcja pochodzi z 1701 roku.

Czy młyn nadal działa? Funkcję odwadniania przejęła współczesna pompa elektryczna zainstalowana w miejscu dawnego koła czerpakowego, więc system w zmodernizowanej formie nadal spełnia swoją pierwotną rolę.

Gdzie dokładnie się znajduje? Przy Mahatma Gandhistraat 32 w Gandawie, na granicy rezerwatu przyrody Bourgoyen-Ossemeersen.