Grobnik Castle

Zamek Grobnik (Kaštel Grobnik) to średniowieczna warownia wznosząca się na wzgórzu nad miejscowością Grobnik, w gminie Čavle, kilkanaście kilometrów od Rijeki, w regionie Kvarner w Chorwacji.

Gdzie stoi zamek i dlaczego akurat tam?

Twierdza zajmuje szczyt wzgórza o wysokości 466 m n.p.m., między lewym brzegiem rzeki Rječina a polem grobnickim. To lokalizacja obronna z prawdziwego zdarzenia — z jednego punktu widać zarówno górskie szczyty w głębi lądu, jak i błękit Adriatyku. W pogodne dni panorama sięga wysp Krk, Cres i Učki. Miejsce było zasiedlone już w czasach prehistorycznych, a później kolejno przez Ilirów, Rzymian, Ostrogotów i Franków. Od strony północno-zachodniej zamku zachowały się do dziś ślady rzymskiego limesu, co pokazuje, jak długą historię obronną ma to wzgórze.

Jak zamek trafił w ręce Frankopanów?

Od X wieku tereny te należały do Chorwacji, a w XIII wieku Grobnik stał się własnością hrabiów Krk, znanych później jako ród Frankopanów. Sama twierdza w obecnym kształcie powstała około roku 1000 na rzymskich fundamentach i była rozbudowywana od średniowiecza aż po XVIII wiek — stąd charakterystyczny, trójkątny plan założenia. Pierwsza pisemna wzmianka o zamku pojawia się w Kodeksie Winodolskim z 1288 roku, jednym z najważniejszych wczesnych dokumentów prawnych spisanych głagolicą w tej części Europy. Grobnik był wówczas najbardziej wysuniętą na zachód twierdzą dawnego księstwa Winodolskiego.

Jaką rolę zamek odegrał w starciach z Turkami?

Od końca XV wieku Grobnik pełnił funkcję obronną wobec najazdów osmańskich. Po klęsce wojsk chorwackich w bitwie na Polu Krbawskim w 1493 roku zamek dał schronienie kanonikom z Modruszy. W 1522 roku miejscowi obrońcy skutecznie odparli oblężenie tureckie, które próbowało zdobyć twierdzę. Przez kolejne dwa stulecia własność zamku przechodziła między gałęziami rodów Frankopanów i Zrinskich, co wiązało się z licznymi sporami spadkowymi i interwencjami władz królewskich.

Co stało się z zamkiem po upadku spisku Zrinskich-Frankopanów?

Rok 1670 to punkt zwrotny w historii twierdzy. Po nieudanym spisku Zrinskich i Frankopanów przeciwko władzy Habsburgów wojska cesarskie zajęły i splądrowały Grobnik, a zamek przeszedł na własność austriackiej komory królewskiej. W XVIII wieku właścicielami byli kolejno hrabiowie Perlas (od 1725), ród Batthyány (od 1766), a później rodzina Thurn und Taxis — aż do 1945 roku, gdy majątek skonfiskowało państwo. Prace restauracyjne rozpoczęto w latach 70. XX wieku i w większości zakończono w 1992 roku, dzięki czemu zamek zachował się do dziś jako obiekt kulturalny i etnograficzny.

Co dziś można zobaczyć na zamku?

W murach twierdzy mieści się dziś Zbiory Historii Lokalnej Grobnišćiny oraz Galeria Sztuki Współczesnej w Grobniku, prezentująca prace artystów chorwackich i zagranicznych — głównie uczestników Międzynarodowej Kolonii Artystycznej w Grobniku, organizowanej w murach zamku od 1996 roku. Grobnik jest dziś najważniejszym punktem kulturalnym całego regionu Grobnišćina, a jego dobre położenie i bogata historia sprawiają, że warto tu zajrzeć przy okazji zwiedzania okolic Rijeki.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Ze względu na widoki sięgające aż po wyspy Kvarneru, najlepsze warunki do zwiedzania panują w dni pogodne, bez mgły znad Rječiny. Wzgórze jest odsłonięte, więc warto wziąć pod uwagę porę roku i pogodę przed wyprawą.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się zamek Grobnik? Na wzgórzu o wysokości 466 m n.p.m. w miejscowości Grobnik, w gminie Čavle, w pobliżu Rijeki, w regionie Kvarner w Chorwacji.

Kto zbudował zamek i kiedy? Twierdza w obecnej formie powstała około 1000 roku na rzymskich fundamentach, a rozbudowywana była od średniowiecza do XVIII wieku. Od XIII wieku należała do rodu Frankopanów.

Co znajduje się dziś wewnątrz zamku? Zbiory Historii Lokalnej Grobnišćiny oraz Galeria Sztuki Współczesnej w Grobniku, związana z Międzynarodową Kolonią Artystyczną działającą tu od 1996 roku.

Jaki widok roztacza się z zamku? Panorama obejmuje góry w głębi lądu oraz Adriatyk, a w pogodne dni widać wyspy Krk, Cres i Učkę.