Grini detention camp

Grini to dawny niemiecki obóz policyjny w gminie Bærum, tuż pod Oslo, który w latach 1941–1945 był największym miejscem przetrzymywania norweskich więźniów politycznych w okupowanej Norwegii. Dziś to miejsce pamięci o II wojnie światowej, a dawny budynek główny służy jako zakład karny.

Czym było Grini?

Gmach na wzgórzu Ila zaczęto wznosić w 1938 roku jako więzienie kobiece. Po niemieckiej inwazji na Norwegię 9 kwietnia 1940 roku obiekt, jeszcze nieukończony, przejęły wojska okupanta. Początkowo trzymano tu norweskich oficerów i żołnierzy, a po ich zwolnieniu w czerwcu 1940 roku budynek służył jako kwatery Wehrmachtu.

W czerwcu 1941 roku niemiecka policja bezpieczeństwa utworzyła tu Polizeihäftlingslager Grini. Pierwsze 150 mężczyzn, aresztowanych za działalność antyniemiecką, przywieziono ciężarówkami 14 czerwca 1941 roku. Formalnie była to policyjna placówka detencyjna, a nie obóz koncentracyjny, choć wielu więźniów przeżyło tu represje i niepewność o swój los.

Ilu ludzi przeszło przez obóz?

Gdy liczba aresztowanych rosła, budynek główny okazał się za ciasny. Dobudowano baraki i obóz się rozrósł. Łącznie przez Grini przeszło niemal 20 tysięcy osób, w większości Norwegów więzionych z powodów politycznych. Ponad 3400 więźniów wywieziono stąd do niemieckich obozów koncentracyjnych. Blisko 800 osadzonych w Grini straciło życie, najczęściej po deportacji do obozów w Niemczech lub na terenach przez nie okupowanych. Część rozstrzelano w lesie Trandumskogen.

Wyzwolenie i powojenne losy

Wiadomość o końcu wojny dotarła do więźniów 7 maja 1945 roku. Już następnego dnia, 8 maja, w tych samych murach zaczęto przetrzymywać osoby podejrzane o zdradę i współpracę z okupantem oraz skazane za nią. Obiekt przemianowano wówczas na więzienie Ilebu.

Co zobaczyć dziś?

Budynek dawnego obozu stoi w dzielnicy Ila i jest dziś zakładem karnym o wysokim stopniu zabezpieczenia, więc nie można go zwiedzać jak zwykłej atrakcji. Pamięć o obozie podtrzymuje Muzeum Grini (Grinimuseet), które opowiada o losach więźniów i o norweskim ruchu oporu.

Najczęstsze pytania

Czy Grini było obozem koncentracyjnym? Nie w ścisłym sensie. Niemcy określali je jako policyjny obóz detencyjny, ale część więźniów stąd wysyłano do obozów koncentracyjnych w Niemczech.

Kiedy działał obóz? Od czerwca 1941 roku do maja 1945 roku.

Czy można wejść na teren dawnego obozu? Dawny budynek główny jest czynnym więzieniem, dlatego jest niedostępny dla turystów. Wiedzę o historii miejsca najlepiej czerpać w muzeum.

Gdzie leży Grini? W gminie Bærum, w sąsiedztwie Oslo, w rejonie Ila.

Dlaczego to miejsce jest ważne? Grini przypomina, jak wyglądała okupacja Norwegii od środka: od pierwszych aresztowań w 1941 roku, przez rozbudowę obozu o kolejne baraki, po deportacje do obozów w Niemczech. Dla Norwegów to jeden z kluczowych symboli walki o wolność i ceny, jaką za nią zapłacono.