Grand moulin de Ballan

Grand moulin de Ballan to zabytkowy młyn wodny w Ballan-Miré, niewielkiej gminie w departamencie Indre-et-Loire, kilka kilometrów na południowy zachód od Tours. Budynek stoi w zakolu rzeki Cher i od razu przyciąga wzrok charakterystyczną, "zawieszoną" konstrukcją nad wodą, połączoną z lewym brzegiem metalową kładką.

Skąd wziął się ten młyn?

Obiekt powstał z inicjatywy Jacques'a de Beaune, nadintendenta finansów za panowania Ludwika XII, a prace budowlane zakończono w 1520 roku. Młyn wzniesiono z lokalnego kamienia tuffeau, typowego dla budownictwa w dolinie Loary, na kanale wyznaczonym przez dwa sztuczne jazy. Konstrukcja opiera się na dwóch masywnych filarach, które podpierają łuk — a właśnie pod nim obraca się duże koło łopatkowe napędzające mechanizm młyński.

Co jest w nim unikalnego?

To, co wyróżnia Grand moulin de Ballan na tle innych młynów w regionie, to system "młyna wiszącego" (moulin suspendu). Koło łopatkowe — dziś o średnicy 6,30 metra i mocy do 32 KM — nie jest zamontowane na stałe, ale może przesuwać się w pionie wewnątrz specjalnej ramy, dopasowując się do zmieniającego się poziomu wody w Cher. Obecne koło zamontowano w drugiej połowie XIX wieku, zastępując wcześniejsze wyposażenie. Ten typ konstrukcji był budowany na rzekach żeglownych, a młyn w Ballan-Miré jest jednym z ostatnich zachowanych przykładów tego rozwiązania we Francji i jedynym w całym regionie Centre-Val de Loire.

Jak zmieniał się budynek na przestrzeni wieków?

Przez stulecia młyn był kilkakrotnie przebudowywany i rozszerzany. Do wschodniej elewacji dobudowano dodatkową część, na elewacji północnej pojawił się nadwieszony korytarz, a filary (tzw. przyczółki dzielące nurt) były wielokrotnie naprawiane, bo stały narażone na siłę prądu rzeki. Po Rewolucji Francuskiej budynek zmienił właściciela — w 1831 roku kupił go młynarz Jean Ribot, a jego rodzina prowadziła tu działalność młynarską nieprzerwanie do 1973 roku. Sam młyn pracował jeszcze do 1974 roku, kiedy uruchomiono nowy, zmodernizowany zakład przemiałowy na lewym brzegu Cher.

Czy młyn jest dziś chroniony i można go zobaczyć?

Grand moulin de Ballan został częściowo wpisany do rejestru zabytków (monument historique) na mocy dekretu z 7 kwietnia 2005 roku. Obiekt można oglądać z brzegu rzeki lub przechodząc po prowadzącej do niego kładce — to jeden z najbardziej fotografowanych motywów w gminie Ballan-Miré, szczególnie ceniony przez miłośników architektury przemysłowej i historii regionu. Malownicze położenie na zakolu Cher sprawia, że młyn stanowi naturalny punkt na trasie spacerów wzdłuż rzeki, w pobliżu innych atrakcji doliny Loary koło Tours.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się Grand moulin de Ballan? Młyn stoi w Ballan-Miré, w departamencie Indre-et-Loire, na rzece Cher, kilka kilometrów na południowy zachód od Tours.

Kiedy powstał młyn? Budowę zakończono w 1520 roku, z inicjatywy Jacques'a de Beaune, nadintendenta finansów Ludwika XII.

Co oznacza określenie "młyn wiszący"? To młyn, w którym koło łopatkowe może przesuwać się w pionie wewnątrz ramy, dopasowując się do poziomu wody — rozwiązanie stosowane na rzekach żeglownych, dziś rzadko spotykane.

Czy młyn wciąż działa? Nie, młyn pracował do 1974 roku. Od 2005 roku jest częściowo wpisany do rejestru zabytków historycznych Francji.