Glacière de Pradelles-Cabardès

Glacière de Pradelles-Cabardès to zespół dawnych lodowni położonych tuż przy wiosce Pradelles-Cabardès, na wysokości 830 m n.p.m., u podnóża Pic de Nore — najwyższego szczytu Montagne Noire. To jeden z niewielu zachowanych we Francji przykładów przemysłowej produkcji lodu sprzed epoki chłodnictwa mechanicznego, dziś wpisany na listę zabytków.

Jak dotrzeć?

Pradelles-Cabardès leży w departamencie Aude, w regionie Oksytania, w górach Montagne Noire, na trasie łączącej Carcassonne z Mazamet. Punktem wyjścia do zwiedzania jest okolica Lac Birotos, niewielkiego zbiornika na skraju wioski — stąd rozpoczyna się oznakowany szlak pieszy prowadzący do kolejnych obiektów. Dojazd samochodem z Carcassonne zajmuje około 40–50 minut krętymi drogami górskimi, warto zaplanować spokojne tempo jazdy, zwłaszcza jesienią i zimą.

Co zobaczysz?

Wzdłuż szlaku zachowało się około kilkunastu półzagłębionych w ziemi lodowni. Pierwszą prywatną glacière na skalę handlową wybudował w 1849 roku Pierre Piquemol, a jego syn dodał kolejnych pięć w 1859 roku — tak narodził się lokalny przemysł lodowy. Zimą w dołach ubijano śnieg, który z czasem zamieniał się w lód, latem wycinano z niego bloki o wadze około 50 kg, owijano w jutę wyściełaną liśćmi buka i zszywano na rogach, by zachować szczelność. Tak przygotowany lód transportowano końmi do miast na równinie — Carcassonne, Narbonne, a także w stronę Mazamet i Castres, a po rozwoju kolei nawet do Tuluzy, Bordeaux i Perpignan.

Schyłek przemysłu przyniósł początek XX wieku wraz z pojawieniem się lodu produkowanego sztucznie, a ostateczny cios zadała I wojna światowa, która zarekwirowała ludzi i konie potrzebne do transportu. Po zawieszeniu broni działały już tylko dwie lodownie — należąca do Jeana Pecha, zamknięta w 1925 roku, oraz Julesa Assémata, czynna do 1927 roku. Od 1986 roku glacières Pradelles są chronione jako zabytek historyczny (monument historique), co pozwoliło zachować je do dziś w formie, jaką można oglądać na szlaku.

Kiedy przyjechać?

Najlepszą porą na zwiedzanie jest okres od wiosny do wczesnej jesieni, kiedy szlak jest suchy i łatwo dostępny, a temperatury w górach pozostają przyjemnie chłodne nawet latem — to zresztą właśnie te warunki klimatyczne uczyniły z Pradelles ośrodek produkcji lodu. Lac Birotos przyciąga latem turystów szukających ochłody i jest dziś, obok samego szlaku glacières, jedną z głównych atrakcji wioski. Zimą region bywa zaśnieżony, co utrudnia dojazd i zwiedzanie na piechotę.

Najczęstsze pytania

Czym dokładnie jest glacière? To półzagłębiony w ziemi dół, w którym zimą gromadzono i ubijano śnieg przekształcający się w lód, wykorzystywany latem do produkcji bloków lodu na sprzedaż — zanim upowszechniło się chłodnictwo mechaniczne.

Ile lodowni można zobaczyć na szlaku? Na oznakowanej trasie zachowało się około kilkunastu obiektów, choć w szczytowym okresie działalności było ich znacznie więcej.

Czy zwiedzanie jest płatne? Szlak wokół glacières jest ogólnodostępnym szlakiem pieszym w terenie otwartym, bez opłat za wstęp.

Dlaczego przemysł lodowy w Pradelles upadł? Zdecydowały dwa czynniki: pojawienie się lodu produkowanego sztucznie na początku XX wieku oraz I wojna światowa, która pozbawiła lokalnych producentów ludzi i koni niezbędnych do transportu.