Gerês-Xurés Transboundary Biosphere Reserve

Transgraniczny Rezerwat Biosfery Gerês-Xurés to jeden z największych obszarów chronionych tego typu w Unii Europejskiej, rozciągający się po obu stronach granicy portugalsko-hiszpańskiej — między północnym regionem Portugalii a galicyjską prowincją Ourense w Hiszpanii. Status rezerwatu biosfery nadało mu UNESCO 27 maja 2009 roku, uznając wyjątkową wartość przyrodniczą i kulturową tego górzystego pogranicza.

Gdzie dokładnie leży rezerwat?

Po stronie hiszpańskiej obszar obejmuje sześć gmin położonych na południowy zachód od Ourense: Lobios, Entrimo, Muiños, Lobeira, Calvos de Randín oraz Bande. Po stronie portugalskiej rezerwat sąsiaduje z terenami Parku Narodowego Peneda-Gerês, tworząc razem spójny korytarz przyrodniczy, który nie zważa na granicę państwową. Łączna powierzchnia chronionego terytorium sięga niemal 268 tysięcy hektarów, co czyni go jednym z największych transgranicznych rezerwatów biosfery na kontynencie.

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe przyrodniczo?

Górzysta rzeźba terenu, gęsta sieć rzek i strumieni oraz stosunkowo dobry stan zachowania ekosystemów sprawiają, że rezerwat stanowi ostoję dla wielu gatunków fauny i flory o dużym znaczeniu dla ochrony europejskiej bioróżnorodności. Kluczową rolę odgrywa tu położenie na styku trzech wpływów klimatycznych — atlantyckiego, śródziemnomorskiego i kontynentalnego. Ich nakładanie się, w połączeniu z gwałtownymi różnicami wysokości i zróżnicowaną ekspozycją zboczy, generuje mnóstwo lokalnych mikroklimatów. To właśnie ta mozaika warunków tłumaczy bogactwo siedlisk spotykanych na stosunkowo niewielkiej przestrzeni — od wilgotnych dolin rzecznych po skaliste, wystawione na wiatr partie wyższych partii gór.

Co można robić w rezerwacie?

Obszar jest zagospodarowany turystycznie z myślą o kontakcie z naturą przy zachowaniu zasad ochrony przyrody. Odwiedzający mogą liczyć na sieć szlaków pieszych prowadzących przez lasy, doliny rzeczne i tereny górskie, a także na możliwość obserwacji dzikich zwierząt w ich naturalnym środowisku. Rezerwat przyciąga również osoby zainteresowane dziedzictwem kulturowym pogranicza — wioskami, tradycyjnym rolnictwem i historią osadnictwa, które przez stulecia kształtowały się niezależnie od siebie po obu stronach granicy, a mimo to zachowały wiele wspólnych cech.

Czy warto łączyć zwiedzanie z Parkiem Narodowym Peneda-Gerês?

Tak — bliskość i bezpośrednie sąsiedztwo z portugalskim parkiem narodowym sprawiają, że oba obszary naturalnie się uzupełniają. Podróżni planujący dłuższy pobyt w regionie mogą bez trudu połączyć zwiedzanie hiszpańskiej części rezerwatu z wyprawą w głąb Peneda-Gerês, korzystając z tej samej infrastruktury turystycznej i podobnego charakteru krajobrazu — granitowych masywów, dębowych lasów i wrzosowisk.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał rezerwat? Status transgranicznego rezerwatu biosfery UNESCO nadano mu 27 maja 2009 roku.

Jak duży jest obszar chroniony? Rezerwat zajmuje około 268 tysięcy hektarów po obu stronach granicy portugalsko-hiszpańskiej.

Jakie gminy wchodzą w skład hiszpańskiej części rezerwatu? Lobios, Entrimo, Muiños, Lobeira, Calvos de Randín i Bande, wszystkie w prowincji Ourense w Galicji.

Co wyróżnia ten rezerwat na tle innych obszarów chronionych? Połączenie trzech wpływów klimatycznych, górzysta rzeźba terenu i status transgraniczny, dzięki któremu ochrona przyrody obejmuje spójny ekosystem niezależnie od granicy państwowej.

Czy rezerwat nadaje się na dłuższą wyprawę turystyczną? Tak, dzięki bliskości Parku Narodowego Peneda-Gerês i rozwiniętej sieci szlaków region sprawdza się zarówno na jednodniowe wycieczki, jak i wielodniowe wyprawy piesze.