Furlo Pass

Przełęcz Furlo (Gola del Furlo) to wąski, skalny wąwóz nad Fermignano w regionie Marche, wyrzeźbiony przez rzekę Candigliano między szczytami Pietralata (889 m) a Paganuccio (976 m). To jedno z najbardziej malowniczych miejsc w prowincji Pesaro i Urbino — kanion, przez który od ponad dwóch tysięcy lat biegnie droga łącząca Rzym z wybrzeżem Adriatyku.

Jak dotrzeć do Gola del Furlo?

Przełęcz leży kilka kilometrów na południe od Fermignano, przy dawnej drodze konsularnej Via Flaminia (dziś SS3), która łączyła niegdyś Rzym z Rimini. Z Urbino dojazd samochodem zajmuje około 20 minut, z Fano czy Pesaro — trochę ponad pół godziny. W pobliżu wejścia do wąwozu znajdują się parkingi, z których zaczynają się szlaki piesze prowadzące wzdłuż rzeki i na okoliczne wzgórza.

Co warto zobaczyć w wąwozie?

Największą atrakcją jest rzymski tunel wykuty w skale z polecenia cesarza Wespazjana w 76 roku n.e. — ma niespełna 40 metrów długości, około 5,5 metra szerokości i 6 metrów wysokości, i do dziś prowadzi nim ruch drogowy. Tuż obok znajduje się mniejszy, starszy otwór wykuty jeszcze przez Etrusków. Nazwa „Furlo" wywodzi się od łacińskiego słowa „forulum" — mały otwór, nawiązującego właśnie do tego przejścia.

Wąwóz był świadkiem ważnych wydarzeń historycznych: w 404 roku przejeżdżał tędy cesarz Honoriusz po zwycięstwie nad Wizygotami Alaryka, a w 538 roku, podczas wojny gocko-bizantyjskiej, król Ostrogotów Witiges obsadził przełęcz swoimi żołnierzami, którzy zostali później pokonani przez wojska Belizariusza zrzucającego głazy ze zboczy.

W 1922 roku na rzece Candigliano wybudowano zaporę, dzięki czemu rwący wcześniej nurt zamienił się w spokojne jezioro, które dziś stanowi kolejny element krajobrazu wąwozu. Od 2001 roku cały obszar chroniony jest jako Riserva Naturale Statale Gola del Furlo.

Co zobaczyć poza rzymskim tunelem?

Gola del Furlo bywa nazywana „Wielkim Kanionem Włoch" ze względu na strome, wapienne ściany wznoszące się nad rzeką. To raj dla obserwatorów ptaków — nad wąwozem krążą liczne drapieżniki, w tym orły przednie. Teren rezerwatu obfituje też w rzadkie gatunki roślin i kwiatów, a piesze i rowerowe szlaki prowadzą zarówno wzdłuż wody, jak i na okoliczne wzniesienia, skąd rozciąga się widok na cały kanion.

Kiedy przyjechać do Furlo?

Najlepszą porą na zwiedzanie są wiosna i wczesna jesień, gdy temperatury sprzyjają wędrówkom, a roślinność wąwozu jest najbardziej bujna. Latem popularne są spacery wzdłuż jeziora i obserwacja ptaków o poranku, zanim zrobi się gorąco. Zimą wąwóz jest znacznie spokojniejszy, co doceniają miłośnicy fotografii i ciszy.

Najczęstsze pytania

Czym jest rzymski tunel w Gola del Furlo? To wykuty w litej skale korytarz o długości niespełna 40 metrów, zbudowany w 76 roku n.e. z polecenia cesarza Wespazjana, by ułatwić przejazd przez najwęższy punkt wąwozu. Nadal jest przejezdny.

Skąd wzięła się nazwa „Furlo"? Pochodzi od łacińskiego „forulum", oznaczającego mały otwór lub dziurę — nawiązanie do rzymskiego tunelu przebitego w skale.

Czy w wąwozie można uprawiać turystykę pieszą? Tak, wokół przełęczy i jeziora powstałego po spiętrzeniu rzeki Candigliano prowadzi sieć szlaków pieszych i rowerowych, popularnych wśród miłośników przyrody i obserwacji ptaków.

Od kiedy Gola del Furlo jest obszarem chronionym? Od 6 lutego 2001 roku, kiedy decyzją włoskiego Ministerstwa Środowiska ustanowiono tu Państwowy Rezerwat Przyrody Gola del Furlo.