Fumera del Gas Reusense

Fumera del Gas Reusense to XIX-wieczny komin przemysłowy w Reus, mieście w prowincji Tarragona, w katalońskim regionie Baix Camp. Wysoka ceglana wieża to jedyna ocalała pozostałość dawnej fabryki gazowni „Gas Reusense", która przez ponad sto lat zaopatrywała miasto w gaz, a później także w energię elektryczną.

Czym jest fumera?

W Reus słowem „fumera" określa się komin fabryczny — i to właśnie ten obiekt, wznoszący się przy alei Marià Fortuny, jest dziś jedynym świadectwem po całym zakładzie przemysłowym. Kiedy fabryka gazowni przestała działać, a jej budynki produkcyjne rozebrano, komin pozostawiono jako punkt orientacyjny i pamiątkę po epoce uprzemysłowienia miasta. Obiekt figuruje w Inwentarzu Dziedzictwa Architektonicznego Katalonii (Inventari del Patrimoni Arquitectònic de Catalunya), co potwierdza jego wartość historyczną.

Jak wygląda komin?

Fumera ma kwadratową podstawę z niewielkimi drzwiami wejściowymi i ozdobnym murowaniem u dołu. Powyżej podstawy wznosi się długi, cylindryczny trzon, którego średnica stopniowo maleje wraz z wysokością — typowe rozwiązanie stosowane w XIX-wiecznych kominach przemysłowych, poprawiające ciąg powietrza. Konstrukcję wzmacnia kilkanaście metalowych obręczy rozmieszczonych na całej wysokości, zapobiegających pękaniu ceglanego muru pod wpływem naprężeń termicznych. Cała budowla wzniesiona jest z odsłoniętej, nietynkowanej cegły, co pozwala docenić rzemiosło murarskie tamtej epoki.

Historia Gas Reusense

Spółkę Gas Reusense założono 29 maja 1854 roku z inicjatywy prywatnej, a jej pierwszym prezesem został przemysłowiec Macià Vila. Celem przedsiębiorstwa było przejęcie miejskiej koncesji na oświetlenie publiczne i zastąpienie lamp olejowych oświetleniem gazowym. Z czasem gaz trafił także do domów mieszkańców Reus, wykorzystywany do ogrzewania i gotowania. Pod koniec XIX wieku zakład rozszerzył działalność o produkcję energii elektrycznej w tej samej fabryce, jednak z powodu rosnącej konkurencji wycofał się z tego segmentu na początku XX wieku. Spółka funkcjonowała samodzielnie aż do 1969 roku, kiedy została wchłonięta przez Catalana de Gas y Electricidad — firmę, która przejęła większość lokalnych gazowni w regionie.

Dlaczego warto zobaczyć fumerę?

Komin Gas Reusense to przykład katalońskiego dziedzictwa poprzemysłowego — świadectwo czasów, gdy miasta takie jak Reus budowały własną infrastrukturę energetyczną niemal od podstaw. Dla odwiedzających to niewielki, ale charakterystyczny punkt na mapie miasta, łączący historię gospodarczą Reus z jego architekturą przemysłową. Fumera stoi w otoczeniu współczesnej zabudowy, kontrastując z nią swoją XIX-wieczną formą, i jest łatwa do zobaczenia przy okazji spaceru po mieście.

Najczęstsze pytania

Co to jest fumera? „Fumera" to w Reus lokalne określenie komina fabrycznego. Fumera del Gas Reusense to komin dawnej gazowni miejskiej, jedyny zachowany element całego zakładu.

Kiedy powstał komin? Komin wzniesiono pod koniec XIX wieku, w okresie rozwoju spółki Gas Reusense, założonej w 1854 roku.

Co się stało z resztą fabryki? Budynki produkcyjne zostały rozebrane, a komin pozostawiono jako jedyny ślad po dawnym zakładzie gazowniczym.

Czy komin jest chroniony prawnie? Tak, znajduje się w Inwentarzu Dziedzictwa Architektonicznego Katalonii, co potwierdza jego status zabytku.