Fosa Común de Oviedo

Fosa Común de Oviedo to zbiorowa mogiła na terenie cmentarza El Salvador w Oviedzie, w Asturii, upamiętniająca ofiary represji frankistowskiej z czasów wojny domowej w Hiszpanii. Miejsce to, choć nie jest klasyczną atrakcją turystyczną, stało się jednym z ważniejszych punktów pamięci historycznej w regionie i przyciąga osoby zainteresowane XX-wieczną historią Hiszpanii.

Gdzie się znajduje?

Mogiła leży na terenie dawnego cmentarza cywilnego, przylegającego od tyłu do katolickiej części cmentarza miejskiego El Salvador. To właśnie na tym niekonsekrowanym gruncie chowano w latach 30. i 40. XX wieku osoby stracone przez władze frankistowskie. Dziś teren jest częścią kompleksu cmentarnego i można go odwiedzić w godzinach otwarcia nekropolii.

Co zobaczysz na miejscu?

Sama fosa ma wymiary około 21 na 12 metrów, co daje powierzchnię niespełna 250 metrów kwadratowych — a mimo to spoczywa w niej szczątki 1316 osób, co czyni ją największą znaną zbiorową mogiłą ofiar represji frankistowskiej w całej Asturii. Na murach otaczających miejsce pochówku umieszczono tablice z nazwiskami ponad tysiąca ofiar, których tożsamość udało się ustalić dzięki badaniom historycznym i archiwalnym. Odwiedzający mogą zapoznać się z inskrypcjami i informacjami wyjaśniającymi historię miejsca.

Jaka jest historia tego miejsca?

Do fosy trafiały ciała osób zamordowanych w różnych punktach Oviedo — między innymi na terenie dawnego pola ćwiczeń wojskowych (Campo de Maniobras), przy rzeźni San Lázaro oraz w okolicach Cadellady. Egzekucje i pochówki miały miejsce głównie w latach 1937–1938, w szczytowym okresie represji powojennej w mieście zajętym przez wojska frankistowskie już od pierwszych tygodni konfliktu. Przez dekady miejsce to pozostawało niemal zapomniane — w czasach dyktatury oddawanie hołdu pochowanym tu osobom było praktycznie niemożliwe, a kwiaty składano ukradkiem, rzucając je zza zamkniętej bramy cmentarza cywilnego. Fosa Común de Oviedo była jedną z pierwszych zbiorowych mogił w Asturii poddanych badaniom archeologicznym i historycznym oraz formalnie upamiętnionych tablicami z nazwiskami. W ostatnich latach stowarzyszenia zajmujące się pamięcią historyczną oraz władze regionalne wystąpiły z wnioskiem o nadanie temu miejscu statusu oficjalnego miejsca pamięci demokratycznej Asturii.

Kiedy warto przyjechać?

Miejsce można odwiedzić przez cały rok w godzinach otwarcia cmentarza El Salvador, zazwyczaj w ciągu dnia. Warto zarezerwować sobie chwilę ciszy i skupienia — to miejsce pamięci, a nie atrakcja rozrywkowa, dlatego odwiedziny mają charakter refleksyjny. Dobrym momentem na wizytę są okolice 1 listopada (Dzień Zaduszny) oraz rocznice związane z historią lokalną, kiedy organizowane bywają uroczystości upamiętniające ofiary.

Jak dotrzeć?

Cmentarz El Salvador znajduje się w granicach miasta Oviedo i jest łatwo dostępny komunikacją miejską oraz pieszo z centrum. Wstęp na teren cmentarza, a więc i do miejsca zbiorowego pochówku, jest bezpłatny.

Najczęstsze pytania

Czy wstęp na teren fosy jest płatny? Nie, wejście na teren cmentarza El Salvador i do miejsca zbiorowego pochówku jest bezpłatne dla wszystkich odwiedzających.

Ile osób spoczywa w Fosa Común de Oviedo? Według ustaleń historyków w mogile znajdują się szczątki 1316 osób zamordowanych w okresie represji frankistowskiej, głównie w latach 1937–1938.

Czy to największa zbiorowa mogiła w Asturii? Tak, ze względu na liczbę ofiar jest to największa znana fosa tego typu w całym regionie Asturii.

Czy na miejscu są jakieś tablice informacyjne? Tak, na murach otaczających mogiłę umieszczono nazwiska ponad tysiąca zidentyfikowanych ofiar wraz z materiałami wyjaśniającymi historię miejsca.