Fortificacions modernes de Tortosa

Fortificacions modernes de Tortosa (nowożytne fortyfikacje Tortosy) to rozległy zespół umocnień obronnych otaczających historyczne centrum Tortosy, katalońskiego miasta nad rzeką Ebro w komarce Baix Ebre (prowincja Tarragona). Zespół powstał jako rozbudowa i wzmocnienie średniowiecznego muru miejskiego z XIV wieku i został uznany za dobro kulturowe o znaczeniu krajowym (BCIN).

Czym są nowożytne fortyfikacje Tortosy?

To nie pojedynczy obiekt, lecz cały system obronny, na który składają się odcinki murów, baszty, forty i bastiony rozmieszczone wokół starej Tortosy oraz na jej obrzeżach. Prace nad tym systemem prowadzono etapami między XVI a XVIII wiekiem, w miarę jak rozwój artylerii wymuszał zmianę sposobu budowania fortyfikacji. Średniowieczne blanki i kwadratowe wieże stopniowo zastępowano strzelnicami, parapetami i nowymi elementami przystosowanymi do obrony przed ostrzałem armatnim.

Jakie elementy wchodzą w skład zespołu?

Wśród najważniejszych obiektów wymienia się Fortí del Bonet, kompleks Sitjar (gdzie znajdują się Portal de Tarragona oraz Bastion Zwycięstwa), fortyfikacje w rejonie Carme i Crist oraz Fort Orleans. Osobne miejsce zajmuje Fortí de Tenasses – największy i uznawany za najciekawszy fort w całym mieście, zajmujący powierzchnię około 26 400 m². Do systemu należą także Avançades de Sant Joan, zaawansowane umocnienia wysunięte na północno-wschodnim skraju miasta, wzniesione w XVII i XVIII wieku jako dodatkowa linia obrony przed rozwijającą się artylerią oblężniczą.

Jaki system fortyfikacyjny zastosowano?

Nowożytne umocnienia Tortosy budowano według zasad tzw. systemu Vaubana – francuskiej szkoły fortyfikacji, która zastąpiła okrągłe lub kwadratowe baszty bastionami o planie wielokątnym, ustawionymi tak, by artyleria mogła ostrzeliwać każdy odcinek muru bez martwych pól. W obrębie zespołu można rozpoznać typowe dla tej epoki elementy: place broni, bastiony, fosy, kontrmury, hornweki, prochownie, strzelnice, kryte drogi komunikacyjne, skarpowane mury oraz rawelin. To sprawia, że fortyfikacje Tortosy uchodzą za jeden z najważniejszych zespołów architektury oblężniczej (poliorketycznej) nowożytnej Katalonii.

Co stało się z zamkiem Suda w ramach tej przebudowy?

Częścią tego samego procesu modernizacji było przekształcenie średniowiecznego zamku Suda (znanego też jako zamek Świętego Jana), górującego nad miastem, w nowożytną cytadelę. W kolejnych wiekach dobudowywano do niego bastiony i stanowiska artyleryjskie, dzięki czemu z typowej twierdzy średniowiecznej zamek przekształcił się w element większego, nowoczesnego systemu obronnego miasta.

Czy fortyfikacje można dziś zwiedzać?

Tak. Miasto Tortosa, we współpracy z grupą badawczą DIDPATRI Uniwersytetu Barcelońskiego, zrealizowało pierwszy etap muzealizacji tego kompleksu – uznawanego za najważniejszy zespół architektury obronnej nowożytnej Katalonii. Udostępniono zwiedzającym między innymi Avançades de Sant Joan oraz Fort Orleans. Miasto wyznaczyło również trasę spacerową prowadzącą wzdłuż murów i fortyfikacji, łączącą poszczególne elementy zespołu w jedną spójną opowieść o obronności dawnej Tortosy.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajdują się nowożytne fortyfikacje Tortosy? W mieście Tortosa, nad rzeką Ebro, w komarce Baix Ebre, w prowincji Tarragona, w Katalonii.

Z jakiego okresu pochodzi ten zespół obronny? Powstawał etapami między XVI a XVIII wiekiem, jako rozbudowa średniowiecznego muru miejskiego z XIV wieku.

Jakie obiekty wchodzą w skład zespołu? Między innymi Fortí del Bonet, Sitjar z Portalem de Tarragona i Bastionem Zwycięstwa, Fort Orleans, Fortí de Tenasses oraz Avançades de Sant Joan.

Jaki styl fortyfikacji zastosowano? System typu Vaubana, oparty na wielokątnych bastionach zastępujących dawne okrągłe i kwadratowe baszty.

Czy fortyfikacje można zwiedzać? Tak, część kompleksu, w tym Avançades de Sant Joan i Fort Orleans, została zmuzealizowana i udostępniona zwiedzającym, a miasto wyznaczyło trasę spacerową wzdłuż murów.