Esconjuradero de San Vicente de Labuerda

Esconjuradero de San Vicente de Labuerda to niewielka kamienna budowla stojąca przy kościele San Vicente Mártir w Labuerdzie, w komarce Sobrarbe (prowincja Huesca, Aragonia). Razem ze świątynią, przylegającą plebanią i cmentarzem tworzy zespół kościelny uznany za dobro kultury (Bien de Interés Cultural) w 2002 roku.

Co to jest esconjuradero?

Nazwa pochodzi od aragońskiego czasownika esconchurar — zaklinać, odpędzać zaklęciem. Esconjuraderos to niewielkie budowle wznoszone w Pirenejach aragońskich między XVI a XVIII wiekiem, których jedynym zadaniem było umożliwienie księdzu odprawienia rytuału odpędzającego burze, gradobicia i plagi zagrażające plonom. Tego typu obiekty zachowały się w kilku miejscowościach Sobrarbe, m.in. w Asín de Broto, Burgasé, Campol, Guaso, Almazorre czy Mediano — esconjuradero z Labuerdy jest jednym z lepiej zachowanych przykładów tej lokalnej tradycji.

Jak wygląda budowla?

Konstrukcja ma plan kwadratu, czterospadowy dach i cztery duże otwory zamknięte łukiem pełnym, skierowane na cztery strony świata. Wzniesiono ją z niewielkich, starannie ciosanych kamiennych bloków. Otwarta na wszystkie strony i jednocześnie osłonięta dachem przed deszczem i wiatrem konstrukcja pozwalała księdzu stanąć w środku i zwrócić się kolejno w stronę każdego z czterech kierunków, skąd nadciągało zagrożenie.

Do czego służyła?

Ksiądz parafialny, stojąc pod dachem esconjuradero, wygłaszał formuły egzorcyzmujące — modlitwy i zaklęcia mające odwrócić burze, grad i inne klęski od pól uprawnych okolicznych gospodarzy. Zachowały się fragmenty tekstów tych ceremonii w języku aragońskim, np. wersy przywołujące chmury znad Sant Vicient i Sant Lorient z prośbą, by nie spadł z nich grad na pobliskie ziemie. Praktyka ta łączyła elementy liturgii katolickiej z dawnymi, przedchrześcijańskimi wierzeniami rolniczymi typowymi dla społeczności pirenejskich żyjących z uprawy roli i hodowli.

Gdzie dokładnie się znajduje?

Esconjuradero stoi przy wschodniej stronie kościoła San Vicente, blisko absydy, w niewielkim San Vicente de Labuerda — historycznej części gminy Labuerda, na zachód od głównej zabudowy miejscowości, obok cmentarza parafialnego. Sam kościół ma romańskie korzenie sięgające XII wieku, choć obecna bryła esconjuradero pochodzi z okresu późniejszego, zgodnego z ogólną chronologią budowy tego typu obiektów w regionie.

Dlaczego warto go zobaczyć?

To rzadki przykład architektury ludowej o funkcji czysto rytualnej — niewiele regionów Europy zachowało budowle wzniesione specjalnie po to, by odprawiać w nich zaklęcia przeciw pogodzie. Zwiedzanie esconjuradero można połączyć ze spacerem po samej Labuerdzie i okolicznych wsiach Sobrarbe, gdzie zachowały się podobne obiekty — co pozwala zobaczyć, jak zróżnicowana bywała lokalna forma tej tradycji w zależności od miejscowości.

Najczęstsze pytania

Czym jest esconjuradero? To niewielka kamienna budowla, w której ksiądz odprawiał rytuał mający odpędzić burze, grad i inne klęski zagrażające uprawom. Nazwa pochodzi od aragońskiego słowa oznaczającego zaklinanie.

Kiedy powstał esconjuradero w Labuerdzie? Tego typu obiekty w regionie Sobrarbe budowano między XVI a XVIII wiekiem, w sąsiedztwie kościołów parafialnych o starszym, często romańskim rodowodzie.

Czy można go zwiedzać? Esconjuradero znajduje się w przestrzeni ogólnodostępnej przy kościele San Vicente Mártir w Labuerdzie i stanowi część zespołu uznanego za dobro kultury w 2002 roku.

Czy w okolicy są podobne budowle? Tak — esconjuraderos zachowały się w kilku innych miejscowościach Sobrarbe, m.in. w Asín de Broto, Burgasé, Campol, Guaso i Mediano, co pozwala porównać różne warianty tej samej tradycji architektonicznej.