Es Culleram

Es Culleram to grota w gminie Sant Joan de Labritja, na północno-wschodnim wybrzeżu Ibizy, uznawana za największe i najważniejsze sanktuarium punickie na wyspie.

Gdzie leży i co to za miejsce

Jaskinia znajduje się na wysokości około 150 metrów nad poziomem morza, nad zatoczką Sant Vicent de sa Cala. Z tego punktu widać całą okolicę wybrzeża — samo położenie tłumaczy, czemu starożytni wybrali je na miejsce kultu. Grotę odkryto w 1907 roku, a przeprowadzone wówczas wykopaliska ujawniły jedno z bogatszych stanowisk archeologicznych na Balearach.

Komu była poświęcona ta jaskinia

Najstarsze warstwy kultu wiązano z bóstwem Reszef-Melkart, czczonym przez fenickich osadników. Od III–II wieku p.n.e. sanktuarium przejęła Tanit — najważniejsza bogini w panteonie kartagińskim, związana z płodnością i księżycem. To właśnie z okresem kultu Tanit wiąże się większość znalezisk, dla których miejsce jest znane.

Co znaleziono w grocie

Wykopaliska przyniosły około 600 kompletnych terakotowych figurek oraz ponad tysiąc głów figurek, w większości o charakterystycznym dzwonowatym kształcie — przedstawiały postać bogini owiniętą w skrzydlaty płaszcz. Głębsze partie jaskini służyły jako miejsce składowania pozostałości po ofiarach, w tym kości zwierząt. W 1917 roku odnaleziono płytę z dwujęzyczną inskrypcją punicką — obecnie znajduje się ona w Muzeum Archeologicznym w Alicante. Większość ruchomych zabytków z Es Culleram można natomiast obejrzeć w Muzeum Archeologicznym Ibizy i Formentery na Puig des Molins w mieście Ibiza — to tam trafiła główna część kolekcji.

Czy można zwiedzać jaskinię

Es Culleram jest otwarte dla turystów sezonowo, od kwietnia do października, od wtorku do niedzieli, w godzinach 10:00–14:00. Miejscem zarządza Consell d'Eivissa. W środku nie zobaczy się już oryginalnych figurek — te przeniesiono do muzeów — ale sama przestrzeń jaskini i widok na wybrzeże są wystarczającym powodem, by tu zajrzeć, zwłaszcza w połączeniu z wizytą w muzeum na Puig des Molins, gdzie kontekst archeologiczny staje się pełny.

Dlaczego to miejsce jest ważne dla historii Ibizy

Es Culleram to jeden z niewielu dobrze zachowanych i dobrze zbadanych sanktuariów punickich w zachodniej części Morza Śródziemnego. Skala znalezisk — setki figurek i tysiąc głów w jednej jaskini — pokazuje, jak intensywnie miejsce było używane przez wieki jako ośrodek kultu. Dla osób interesujących się historią starożytnego Morza Śródziemnego to jedno z kluczowych miejsc na wyspie, obok nekropolii na Puig des Molins.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się jaskinia Es Culleram? W gminie Sant Joan de Labritja, na północno-wschodnim wybrzeżu Ibizy, nad zatoczką Sant Vicent de sa Cala, na wysokości około 150 m n.p.m.

Komu poświęcone było sanktuarium? Najpierw bóstwu Reszef-Melkart, a od III–II wieku p.n.e. kartagińskiej bogini Tanit, patronce płodności i księżyca.

Czy w jaskini można zobaczyć oryginalne figurki? Nie — większość z około 600 terakotowych figurek i ponad tysiąca głów przeniesiono do Muzeum Archeologicznego Ibizy i Formentery na Puig des Molins w mieście Ibiza.

Kiedy jaskinia jest otwarta dla odwiedzających? Sezonowo, od kwietnia do października, od wtorku do niedzieli, w godzinach 10:00–14:00.