Éolienne de Pargues

Éolienne de Pargues to zabytkowy wiatrak pompujący wodę, który wraz z wieżą wodną i pralnią stoi we wsi Pargues w departamencie Aube, w regionie Grand Est. Wbrew nazwie nie chodzi o nowoczesną turbinę energetyczną – to XX-wieczna instalacja, która przez dekady zaopatrywała mieszkańców w wodę.

Dlaczego w Pargues zbudowano wiatrak?

Na przełomie XIX i XX wieku wieś nie miała stałego dostępu do czystej wody. W 1901 roku rada gminy zdecydowała o budowie wieży wodnej zasilanej głębokim źródłem, która miałaby zaopatrywać sieć wiejskich fontann i koryt (abreuvoirs) rozmieszczonych po całej wsi, a także pralnię publiczną. Zamiast silnika parowego czy pompy ręcznej wybrano energię wiatru – rozwiązanie tańsze w eksploatacji na terenie otwartych, wietrznych pól Szampanii.

Jak wygląda konstrukcja?

Projekt przygotował Ludovic Sot, architekt z miejscowości leżącej około 6 km od Pargues. Zaprojektował kwadratową wieżę z ciosanego kamienia, ozdobioną starannie wykonanymi arkadami z cegły – detal rzadki dla tak użytkowego obiektu. Sama wieża ma około 15 metrów wysokości, a wraz z zamontowanym na szczycie kołem wiatrowym całość sięga blisko 30 metrów. Budowę prowadzono w latach 1902–1903.

Pierwsze koło, zamówione u wytwórcy Henri Davida z Orleanu, miało drewniane łopaty o średnicy 9,50 metra. W chwili montażu był to jeden z największych modeli tego typu we Francji – instalacja pozwalała tłoczyć do zbiornika około 6000 litrów wody na godzinę, co jak na tamte czasy było wynikiem godnym uwagi.

Co zmieniło się w 1923 roku?

Po dwudziestu latach eksploatacji drewniany mechanizm wymagał wymiany. W 1923 roku zamontowano nowe koło pochodzące od belgijskiego producenta Van Sante-Baëtens – stalowe, o średnicy 4,50 metra, a więc mniejsze, ale wyposażone w automatyczny system smarowania, co znacznie ograniczyło koszty obsługi. To urządzenie pompowało wodę już do końca użytkowania instalacji w jej pierwotnej funkcji.

Co się stało z pralnią i dziś stojącym obiektem?

Woda z wieży zasilała także pralnię publiczną, która stała w miejscu, gdzie obecnie znajduje się sala wiejska (salle communale) – to jeden z powodów, dla których zespół traktuje się jako całość, a nie tylko samą wieżę z kołem.

Czy to zabytek, który można zobaczyć?

Zespół – wieża wodna, wiatrak i pralnia – został wpisany do rejestru zabytków (monuments historiques) na mocy decyzji z 28 listopada 2011 roku. To sprawia, że Pargues, licząca dziś zaledwie kilkuset mieszkańców wieś, ma w swoim centrum obiekt chroniony na poziomie krajowym, będący świadkiem lokalnej historii gospodarki wodnej.

Najczęstsze pytania

Czy éolienne de Pargues to elektrownia wiatrowa? Nie. To historyczna instalacja do pompowania wody, budowana na początku XX wieku, całkowicie odrębna od współczesnych turbin wiatrowych produkujących energię elektryczną.

Kto zaprojektował wieżę? Architekt Ludovic Sot, pochodzący z miejscowości położonej około 6 km od Pargues.

Jak wysoka jest konstrukcja? Sama wieża ma około 15 metrów, a z kołem wiatrowym na szczycie całość sięga blisko 30 metrów.

Czy wiatrak wciąż pompuje wodę? Pierwotny system z 1923 roku, oparty na kole belgijskiego producenta Van Sante-Baëtens, obsługiwał instalację przez wiele lat; dziś obiekt ma przede wszystkim wartość zabytkową i historyczną.

Czy obiekt jest chroniony prawnie? Tak – wieża, wiatrak i pralnia zostały wpisane do rejestru monuments historiques 28 listopada 2011 roku.