Engelingenmolen

Engelingenmolen to dawny młyn wodny leżący nad rzeką Herk, na północ od miejscowości Helshoven, w gminie Sint-Truiden w belgijskiej prowincji Limburgia. To miejsce, które choć dziś nie pełni już swojej pierwotnej funkcji, wciąż przyciąga uwagę osób szukających śladów wiejskiej architektury przemysłowej Flandrii.

Skąd wzięła się nazwa Engelingenmolen?

Nazwa młyna pochodzi od osady Engelingen — niewielkiego przysiółka, który w rzeczywistości składał się właściwie tylko z samego młyna. Końcówka „-ingen" wskazuje na germańskie pochodzenie nazwy miejscowej, typowe dla wielu osad w tym regionie Limburgii. W czasach dawnego ustroju (ancien régime) Engelingen podlegało jurysdykcyjnie Berlingen, podobnie jak sąsiednie przysiółki Hoenshoven i Helshoven.

Jak dawny jest ten młyn?

Młyn istniał już przed 1775 rokiem — widnieje na tzw. mapie Ferrarisa, jednym z najważniejszych XVIII-wiecznych źródeł kartograficznych dotyczących terenów dzisiejszej Belgii. Oznacza to, że Engelingenmolen ma metrykę sięgającą co najmniej drugiej połowy XVIII wieku, a być może i wcześniej.

Co działo się z młynem w XIX wieku?

Obiekt był przebudowywany dwukrotnie — w 1811 i 1856 roku. Budynek, który można oglądać dziś, czyli dom młyński wraz z mieszkaniem młynarza, pochodzi właśnie z 1856 roku. Wzniósł go Dieudonné Desart-Marchal.

Interesującym epizodem w historii młyna jest decyzja z 1859 roku, kiedy to młynarz uzyskał pozwolenie na wybudowanie dodatkowo wiatraka. Powodem był chroniczny brak wody napędzającej koło młyńskie — Engelingenmolen regularnie cierpiał na niedobory przepływu na rzece Herk. Murowany wiatrak stanął na polu zwanym Kaproensveld, jednak szybko przestał być użytkowany, popadł w ruinę i został rozebrany w 1901 roku.

Jak działał młyn wodny?

Engelingenmolen był młynem z kołem podsiębiernym (undershot), czyli takim, w którym woda uderza w dolną część koła, popychając je od spodu. Ten typ napędu wodnego był szeroko stosowany na nizinnych rzekach o umiarkowanym spadku, takich jak Herk — w odróżnieniu od kół nasiębiernych, wymagających większego spadu wody.

Kiedy młyn przestał działać?

Młyn funkcjonował aż do 1955 roku. Po zaprzestaniu produkcji żelazne koło młyńskie zostało sprzedane, a cały mechanizm młyński z czasem zniknął całkowicie. Usunięto również urządzenia śluzowe (sluzy), które regulowały poziom wody — było to konieczne w związku ze zmianami w gospodarowaniu wodami rzeki Herk.

Co można zobaczyć dzisiaj?

Choć wyposażenie techniczne młyna nie zachowało się, sam budynek mieszkalno-gospodarczy z 1856 roku wciąż stoi nad Herk i stanowi świadectwo dawnej architektury młynarskiej regionu. To miejsce dla osób interesujących się historią przemysłu wiejskiego, kartografią historyczną (ślady na mapie Ferrarisa) oraz krajobrazem dolin rzecznych Limburgii.

Najczęstsze pytania

Czy Engelingenmolen wciąż mieli zboże? Nie, młyn zaprzestał działalności w 1955 roku, a jego mechanizm nie zachował się.

Nad jaką rzeką stoi młyn? Nad rzeką Herk, w pobliżu miejscowości Helshoven.

Czy przy młynie stał też wiatrak? Tak, w latach 1859–1901 istniał dodatkowy murowany wiatrak na polu Kaproensveld, wzniesiony z powodu niedoborów wody.

Jak stary jest budynek młyna? Obecny dom młyński pochodzi z 1856 roku, ale sam młyn jako obiekt istniał już przed 1775 rokiem.