El Zurdo

El Zurdo to zabytkowy młyn wietrzny w Mota del Cuervo, miasteczku w prowincji Cuenca, w regionie Kastylia-La Mancha. To jedyny oryginalny młyn, jaki zachował się z całego historycznego zespołu wiatraków górujących nad miasteczkiem, i jeden z symboli tej części La Manchy, krainy nierozerwalnie kojarzonej z Don Kichotem.

Skąd wzięła się nazwa?

Nazwa "Zurdo" (dosłownie: leworęczny) nie jest przypadkowa. W przeciwieństwie do wszystkich innych młynów w okolicy, skrzydła i kamienie mielące El Zurdo obracają się w lewo. Powodem był transport kamieni młyńskich z Barcelony w odwróconym układzie — młynarze musieli w związku z tym przystosować konstrukcję skrzydeł, żeby młyn mógł w ogóle działać. Efekt: unikatowy, "leworęczny" mechanizm, który stał się jego znakiem rozpoznawczym.

Jaka jest jego historia?

Młyny wietrzne w Mota del Cuervo mają udokumentowaną historię sięgającą połowy XVI wieku — już około 1550 roku działał tu co najmniej jeden wiatrak, należący do Cristóbala Lópeza. W XVIII wieku, według Katastru Ensenady z 1752 roku, w okolicy działało aż 15 młynów mączno-zbożowych, będących podstawą lokalnej gospodarki agrarnej.

El Zurdo w XIX wieku należał do Doroteo Zarco Lillo, zwanego "El Barbas". Ostatnim młynarzem był jego syn, Benedicto Zarco, również nazywany "El Barbas" — to on w 1929 roku przeprowadził ostatnie mielenie zboża w historii młyna. Nad drzwiami do dziś zachowała się data 1841, najprawdopodobniej związana z jedną z wcześniejszych renowacji budynku. Wraz z elektryfikacją na początku XX wieku młyny wietrzne straciły swoją rolę gospodarczą i stopniowo przestały działać — El Zurdo był ostatnim czynnym młynem w Mota del Cuervo.

Od 1955 roku, dzięki działalności Asociación de Amigos de los Molinos (Stowarzyszenia Przyjaciół Młynów), rozpoczął się proces odbudowy i ochrony zespołu wiatraków, który umożliwił zachowanie ich do naszych czasów. 6 czerwca 2016 roku rozpoczęto formalną procedurę uznania młyna El Zurdo za Bien de Interés Cultural (Dobro Kultury o Znaczeniu Regionalnym) — decyzję opublikowano 27 czerwca tego samego roku w Dzienniku Urzędowym Kastylii-La Manchy.

Co warto zobaczyć na miejscu?

El Zurdo to niewielka, kamienna wieża z drewnianą konstrukcją skrzydeł, typowa dla młynów kastylijskich, ale z tym jednym, charakterystycznym detalem — odwrotnym kierunkiem obrotu mechanizmu. Wraz z pozostałymi, częściowo zrekonstruowanymi wiatrakami tworzy panoramę, która od dawna jest wizytówką Mota del Cuervo i punktem na trasach turystycznych poświęconych młynom La Manchy.

Jak dotrzeć do Mota del Cuervo?

Miasteczko leży w prowincji Cuenca, przy trasie łączącej Madryt z Levante, w sercu równin La Manchy. Najwygodniej dojechać samochodem — Mota del Cuervo znajduje się blisko głównych dróg krajowych łączących region z Toledo, Cuencą i Albacete. To także jeden z przystanków na szlakach związanych z Don Kichotem, popularnych wśród podróżujących po tej części Hiszpanii.

Kiedy przyjechać?

Najlepsze warunki do zwiedzania panują wiosną i jesienią, gdy temperatury na otwartej równinie La Manchy są łagodniejsze niż w gorące, suche lato. Widok na wiatraki na tle błękitnego nieba to klasyczny kadr kojarzony z tym regionem, niezależnie od sezonu.

Najczęstsze pytania

Czym różni się El Zurdo od innych młynów w Mota del Cuervo? To jedyny oryginalny młyn z historycznego zespołu, który przetrwał w niezmienionej, autentycznej formie — pozostałe wiatraki w miasteczku to w większości rekonstrukcje.

Dlaczego młyn nazywa się "El Zurdo"? Ponieważ jego mechanizm obraca się w lewo, w odwrotnym kierunku niż wszystkie inne młyny w regionie — efekt zastosowania odwróconych kamieni młyńskich przywiezionych z Barcelony.

Kiedy młyn przestał działać? Ostatnie mielenie odbyło się w 1929 roku, kiedy młynarzem był Benedicto Zarco, syn poprzedniego właściciela.

Czy młyn ma status ochrony prawnej? Tak, w 2016 roku formalnie zainicjowano procedurę uznania El Zurdo za Bien de Interés Cultural przez władze Kastylii-La Manchy.