El Molí d'en Sala (Monistrol de Calders)

El Molí d'en Sala to zabytkowy młyn wodny nad rzeką Calders, oddalony o około 1–2 kilometry od centrum Monistrol de Calders, w regionie Moianès na terenie comarki Bages, w prowincji Barcelona. Historia tego miejsca sięga średniowiecza, a dziś kamienne zabudowania młyna służą turystyce wiejskiej, oferując gościom kontakt z naturą i wodą w otoczeniu typowym dla katalońskiego interioru.

Gdzie leży Molí d'en Sala?

Młyn stoi u podnóża rzeki Calders, w niewielkiej odległości od miasteczka Monistrol de Calders — gminy liczącej około 700 mieszkańców, położonej na skraju równiny Bages, na granicy z Vallès Oriental, w odległości około 60 kilometrów od Barcelony. Okolica należy do krainy Moianès, znanej z pofałdowanego krajobrazu, dębowych zagajników i licznych szlaków pieszych łączących wiejskie mas'y i pustelnie, takie jak niedaleka ermita Sant Llogari.

Jaka jest historia młyna?

Pierwsze wzmianki o młynie w tym miejscu sięgają roku 1192, kiedy należał do majątku Sala Abadal. W 1500 roku obiekt przeszedł w ręce rodziny Sala, od której pochodzi jego dzisiejsza nazwa. Budynki, które można zobaczyć obecnie, wznieśli w drugiej połowie XVIII wieku właściciele pobliskiego majątku Sala de Sant Llogari. Młyn pracował nieprzerwanie, mieląc zboże dla okolicznych gospodarstw, aż do lat siedemdziesiątych XX wieku, kiedy zaprzestano działalności młynarskiej.

Charakterystycznym elementem kompleksu są dwa zbiorniki wodne (baseny), które zasilały koło młyńskie i pozwalały zwiększyć wydajność produkcji — rozwiązanie rzadko spotykane w młynach tej wielkości. Wodę do zbiorników odprowadzała pobliska rzeczna zapora — resclosa, samodzielnie wpisana do katalogu dziedzictwa kulturowego regionu. Cały zespół młyński, wraz z zaporą, figuruje w Inwentarzu Dziedzictwa Architektonicznego Katalonii.

Co dzieje się z młynem dzisiaj?

Po zamknięciu działalności młynarskiej obiekt przeszedł kilka etapów przemian. W latach osiemdziesiątych XX wieku dawne zbiorniki wodne wykorzystywano jako sadzawki do chowu ryb. Obecnie cały kompleks, starannie odrestaurowany z zachowaniem kamiennej konstrukcji, funkcjonuje jako gospodarstwo agroturystyczne. Woda wciąż jest tu głównym elementem krajobrazu — dwa baseny zasilane bieżącą wodą rzeki Calders otaczają trawiaste tereny rekreacyjne, tworząc miejsce do wypoczynku i kąpieli w otoczeniu przyrody.

Dla kogo jest to miejsce?

Molí d'en Sala przyciąga osoby szukające spokoju na wsi, miłośników architektury przemysłowej i historii młynarstwa, a także turystów pieszych korzystających z licznych szlaków prowadzących przez Moianès, w tym trasy do ermity Sant Llogari. To także dobry punkt wypadowy dla osób odwiedzających Bages i chcących poznać mniej znane, ale bogate w historię zakątki katalońskiego interioru.

Najczęstsze pytania

Od kiedy istnieje młyn? Miejsce jest dokumentowane od 1192 roku, choć obecne budynki wzniesiono w XVIII wieku.

Dlaczego nazywa się „d'en Sala"? Nazwę zawdzięcza rodzinie Sala, która przejęła młyn w 1500 roku.

Do kiedy młyn działał? Działalność młynarska trwała do lat siedemdziesiątych XX wieku.

Czy można tam dziś nocować? Tak, obiekt funkcjonuje jako gospodarstwo agroturystyczne w odrestaurowanych kamiennych budynkach.

Jak daleko jest do Monistrol de Calders? Około 1–2 kilometry od centrum miasteczka.

Co jest szczególnego w architekturze młyna? Obecność dwóch zbiorników wodnych zasilających koło młyńskie, co zwiększało wydajność produkcji, oraz przynależna zapora (resclosa) na rzece Calders.