El Casteret

El Casteret to średniowieczna wieża obronna w miejscowości Les, wznosząca się na granitowym cyplu tuż na zachód od centrum wsi, u samego wejścia do Val d'Aran w Pirenejach. Z jej murów rozciąga się widok na całą dolinę, którą wieża przez stulecia kontrolowała, pilnując strategicznego przejścia na granicy dawnej Korony Aragonii i ziem, które później znalazły się we Francji.

Skąd wieża wzięła swoje znaczenie?

Pierwsze zapisy o zamku w Les pochodzą z XIII wieku. To wtedy ród Les, panujący nad miejscowością, zaczyna pojawiać się w dokumentach historycznych. W 1265 roku w zamku gościł i nocował król Jakub I Zdobywca, co pokazuje, jak ważnym punktem na mapie regionu było wtedy Les. Rodzina władająca warownią sympatyzowała jednak z Francją, a w 1283 roku ułatwiła francuskim wojskom przejście przez ten odcinek granicy — epizod, który dobrze pokazuje, jak niestabilna politycznie była wtedy dolina Aranu, leżąca pomiędzy dwoma rywalizującymi mocarstwami.

Twierdza nie przetrwała spokojnie do naszych czasów. Ucierpiała podczas kilku konfliktów, a największych zniszczeń doznała w XVII wieku, w czasie wojny żniwiarzy (Guerra dels Segadors), jednego z najkrwawszych epizodów w historii Katalonii.

Co zachowało się do dziś?

Głównym elementem, jaki przetrwał do naszych czasów, jest kwadratowa wieża o wysokości około 10,5 metra, z fragmentem muru obronnego po jej zachodniej stronie. Na ścianach — od strony północnej, północno-wschodniej i południowej — widoczne są otwory strzelnicze i okna, a całość wzniesiono z regularnych, starannie ociosanych bloków kamiennych. Układ murów wskazuje, że budowla miała prawdopodobnie trzy kondygnacje wewnętrzne. Ze względu na swoją wartość historyczną El Casteret jest wpisany na listę dóbr kultury o znaczeniu narodowym (Bé Cultural d'Interès Nacional) i stanowi jeden z symboli samej miejscowości Les, obecny nawet w jej herbie.

Co odkryli archeolodzy?

Wykopaliska prowadzone na terenie zamku w latach 90. XX wieku przyniosły bogaty zestaw znalezisk. Odnaleziono między innymi żelazny miecz z XV wieku, o długości ponad metra, zachowany wraz z drewnianą pochwą, a także niewielkie działo z brązu o długości 33 cm i wadze około 12 kg. Wśród innych przedmiotów znalazły się kamienne i żelazne pociski, groty strzał i lanc oraz kostka do gry wykonana z kości, o wymiarach 2 na 2 centymetry. Ślady spalenizny odkryte na miejscu sugerują, że twierdza uległa zniszczeniu w pożarze. Oryginalne eksponaty z wykopalisk można dziś oglądać w Musèu dera Val d'Aran w Vielha, stolicy doliny.

Jak zwiedzić El Casteret?

Wieżę można zwiedzać w ramach tematycznej trasy spacerowej prowadzącej przez Les, wyznaczonej ośmioma ponumerowanymi punktami z replikami i tablicami informacyjnymi, które przybliżają historię miejsca krok po kroku. To wygodny sposób, by połączyć spacer po samej miejscowości z poznaniem jej najważniejszego zabytku, a przy okazji cieszyć się widokiem na góry otaczające Val d'Aran.

Najczęstsze pytania

Jak stara jest wieża El Casteret? Pierwsze wzmianki o zamku w Les pochodzą z XIII wieku, a sama budowla była przebudowywana i niszczona aż do XVII wieku.

Czy można wejść do wnętrza wieży? Zwiedzanie odbywa się w ramach oznaczonej trasy tematycznej wokół wsi Les, prowadzącej przez osiem punktów z informacjami o historii zamku.

Gdzie zobaczyć przedmioty znalezione podczas wykopalisk? Oryginalne znaleziska archeologiczne, w tym miecz z XV wieku i zabytkowe działo, znajdują się w Musèu dera Val d'Aran w Vielha.

Dlaczego zamek w Les był tak ważny historycznie? Kontrolował strategiczne przejście na granicy Korony Aragonii, a w 1265 roku gościł w nim król Jakub I Zdobywca.