Duddon furnace

Duddon furnace to jeden z najlepiej zachowanych w Anglii wielkich pieców opalanych węglem drzewnym. Stoi na zachodnim brzegu rzeki Duddon w hrabstwie Cumbria, w Krainie Jezior. Leży w pobliżu miejscowości Broughton-in-Furness, w parafii Millom Without, na terenie należącym dawniej do hrabstwa Cumberland. Dziś jest chronionym zabytkiem przemysłowym o statusie Grade II* i rzadką okazją, by zobaczyć, jak wytwarzano żelazo, zanim zastąpił to węgiel kamienny i koks.

Czym jest Duddon furnace?

To wielki piec zbudowany do wytapiania żelaza z rudy przy użyciu węgla drzewnego. Przez stulecia była to w Wielkiej Brytanii metoda podstawowa, aż piece opalane koksem sprawiły, że produkcja na węglu drzewnym przestała się opłacać. Niewiele pieców tego typu przetrwało w niemal kompletnej formie, dlatego to miejsce ma znaczenie daleko poza samą doliną.

Kiedy powstał i kto go prowadził?

Piec założono w 1736 roku jako wspólne przedsięwzięcie dwóch przedsiębiorstw hutniczych regionu Furness: spółki Cunsey i spółki Backbarrow. W 1741 roku Backbarrow sprzedała swój udział spółce Cunsey, która przejęła zakład. Lokalizację wybrano z praktycznych powodów: w pobliżu były lasy dające węgiel drzewny, woda napędzająca urządzenia i dostęp do estuarium, którym wysyłano towar.

Co można zobaczyć na miejscu?

Kompleks zaprojektowano jako działającą całość produkcyjną, a jego główne elementy nadal można rozpoznać:

• magazyny węgla drzewnego i rudy żelaza,
• halę z kołem wodnym, które napędzało maszyny,
• sam piec,
• dmuchalnię, czyli pomieszczenie z urządzeniami wtłaczającymi powietrze,
• odlewnię, w której płynne żelazo spuszczano na surówkę,
• biuro i hałdę żużla.

Poza jednym dobudowanym później magazynem węgla budynki zmieniły się bardzo niewiele od czasu powstania pieca. Dzięki temu łatwo prześledzić cały proces, od surowców po gotową surówkę, po prostu spacerując po terenie.

Dokąd trafiało żelazo?

Wytworzoną tu surówkę wysyłano z estuarium rzeki Duddon. Statki zawoziły ją do portów takich jak Bristol i Chepstow, gdzie wykorzystywano ją w przemyśle okrętowym i innych branżach.

Czy miejsce było badane?

Archeolodzy badali stanowisko w latach 80. XX wieku. Opublikowano z tych prac tylko raporty wstępne, więc niektóre szczegóły działania pieca nie są w pełni udokumentowane.

Praktyczne wskazówki dla odwiedzających

• Piec znajduje się w cichej, zalesionej części południowej Krainy Jezior, blisko doliny Duddon, więc dobrze łączy się ze spacerem wzdłuż rzeki.
• Weź solidne obuwie, bo ścieżki w okolicy bywają błotniste.
• Szanuj zabytek: nie wchodź na mury, są stare i kruche.
• Przed wyjazdem sprawdź lokalnie aktualne zasady dostępu.

Najczęstsze pytania

Czy Duddon furnace nadal działa? Nie. To zachowana budowla historyczna, a nie czynny piec.

Jakiego paliwa używano? Węgla drzewnego, wytwarzanego z drewna, a nie węgla kamiennego ani koksu.

Czy to to samo co Furnace ironworks w Szkocji? Nie. Szkocka huta Furnace w Argyll to odrębne miejsce, założone później przez spółkę z Cumbrii.

Dlaczego obiekt jest chroniony? Bo jest rzadkim, w dużej mierze niezmienionym przykładem wczesnego przemysłowego wielkiego pieca na węgiel drzewny, stąd wpis na listę zabytków Grade II*.