Deymův palác w Pradze

Deymův palác to wczesnoklasycystyczna rezydencja pałacowa stojąca na rogu ulic Voršilská i Ostrovní na praskim Nowym Mieście, tuż przy Národní třídě. Nosi też nazwy „Deymovský palác" czy „dům Čabelických ze Soutic", a swój obecny kształt zawdzięcza kilku kolejnym właścicielom, którzy w ciągu ponad stu lat scalali i przebudowywali stojące tu wcześniej gotyckie domy mieszczańskie.

Skąd wzięła się nazwa pałacu?

Historia budynku sięga trzech odrębnych domów z XIV wieku, które stały na tym miejscu jeszcze przed powstaniem pałacu. Po roku 1702 hrabia František Ferdinand Berchtold z Uherčic rozpoczął ich stopniowe łączenie w jedną rezydencję, jednak proces ten dokończył dopiero kolejny właściciel — hrabia Václav Ignác Deym ze Stříteže, który przejął posiadłość po 1721 roku. To właśnie od jego nazwiska pałac zyskał nazwę, pod którą jest znany do dziś, choć w kolejnych dekadach zmieniał jeszcze kilku właścicieli, w tym rody Malovców z Malovic i Kinských.

Kto nadał pałacowi obecny wygląd?

Decydująca przebudowa nastąpiła na przełomie XVIII i XIX wieku. W 1800 roku posiadłość kupił hrabia Josef Vratislav z Mitrovic i zlecił jej gruntowną przebudowę architektowi Ignácowi Janowi Nepomukowi Palliardiemu — jednemu z czołowych twórców praskiego klasycyzmu, który ukończył prace przed 1821 rokiem. To właśnie wtedy budynek otrzymał surową, klasycystyczną elewację i układ, który w dużej mierze przetrwał do dziś. W 1845 roku pałac nabyła wdowa, księżna Josefina Schwarzenberg z orlickiej linii rodu — stąd spotykana bywa też nazwa „dom Schwarzenbergów".

Jak zbudowany jest pałac?

Deymův palác to jednopiętrowy zespół budynków o nieregularnym rzucie, dostosowanym do parceli powstałej ze scalenia dawnych średniowiecznych działek. Skrzydło łączące poszczególne części dzieli kompleks na dwa wewnętrzne dziedzińce — rozwiązanie typowe dla praskich pałaców miejskich budowanych na gęsto zabudowanym Starym i Nowym Mieście. Powściągliwa, klasycystyczna fasada od strony ulicy została w późniejszych latach uzupełniona nowoczesnymi rzeźbami, co dziś stanowi charakterystyczny kontrast między historyczną architekturą a współczesnymi elementami.

Co działo się z pałacem w XX wieku?

W 1928 roku w południowym skrzydle budynku uruchomiono placówkę pocztową, która — jak wskazują dostępne źródła — funkcjonuje w tym miejscu do dziś. Po 1948 roku pałac został znacjonalizowany przez komunistyczne władze Czechosłowacji i zaczął pełnić funkcje dyplomatyczne. W budynku pod numerem 130/10 w latach 1948–1967 mieściło się poselstwo Izraela w Czechosłowacji, co czyni Deymův palác miejscem związanym z powojenną historią dyplomacji w Europie Środkowej.

Czy pałac można dziś zwiedzać?

Deymův palác jest wpisany na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej, obejmującą również sąsiadujący budynek przy Ostrovní 129/13. Obiekt pozostaje w dobrym stanie zachowania, jednak na co dzień nie jest ogólnodostępny dla zwiedzających — funkcjonuje głównie jako budynek biurowo-usługowy, z pocztą w skrzydle południowym. Pałac bywa jednak okazjonalnie otwierany przy okazji wydarzeń takich jak Open House Praha, festiwal architektury umożliwiający zwiedzanie budynków zwykle niedostępnych dla publiczności.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Deymův palác? Na rogu ulic Voršilská i Ostrovní na Nowym Mieście w Pradze, w pobliżu Národní třídy, pod adresami Voršilská 8 i 10.

Skąd wzięła się nazwa pałacu? Od hrabiego Václava Ignáca Deyma ze Stříteže, który po 1721 roku dokończył scalanie trzech średniowiecznych domów w jedną rezydencję.

Kto zaprojektował obecny wygląd pałacu? Architekt Ignác Jan Nepomuk Palliardi, na zlecenie hrabiego Josefa Vratislava z Mitrovic, w przebudowie ukończonej przed 1821 rokiem.

Czy pałac jest dostępny dla zwiedzających? Nie jest ogólnodostępny na co dzień, ale bywa otwierany przy okazji wydarzeń takich jak festiwal Open House Praha.

Jaką rolę pełnił pałac po II wojnie światowej? Po znacjonalizowaniu w 1948 roku mieściło się w nim m.in. poselstwo Izraela w Czechosłowacji, działające do 1967 roku.