Děkanský kostel sv. Jana Křtitele

Kościół Dziekański św. Jana Chrzciciela w Teplicach to główna świątynia miasta i jeden z najstarszych elementów jego historycznej zabudowy — stoi na Zámeckim náměstí, tuż przy zamku, w samym sercu czeskiego kurortu znanego od wieków z leczniczych źródeł.

Skąd wzięła się nazwa i patron kościoła?

Historia sakralna tego miejsca sięga XII wieku. To właśnie tutaj, w latach 1156–1164, czeska królowa Judyta ufundowała klasztor benedyktynek, przy którym stanęła romańska bazylika pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela. Jej krypta zachowała się do dziś na dziedzińcu teplickiego zamku. Gdy w XV wieku klasztor uległ kasacie, zniknęła też sama bazylika, a w pobliżu — prawdopodobnie na miejscu obecnej świątyni — wzniesiono miejski kościół pod wezwaniem Marii Panny. To właśnie on z czasem przejął dawne wezwanie św. Jana Chrzciciela, patrona uzdrowiskowych źródeł i całego miasta.

Kiedy powstał obecny budynek?

Kościół, który dziś stoi przy Zámeckim náměstí, wzniesiono w latach 1585–1594 na fundamentach wcześniejszej świątyni, wzmiankowanej już w opisie uzdrowiska autorstwa Kaspara Schwenkfelda. Wieżę ukończono w 1594 roku, choć już w 1645 roku obniżono ją podczas kolejnych prac budowlanych. Największą przemianę architektoniczną kościół przeszedł na przełomie XVII i XVIII wieku — w latach 1700–1703 przeprowadzono gruntowną barokową przebudowę, którą kierował murarz Kristian Lagler, a sfinansował ją František Karel Clary-Aldringen, ówczesny właściciel teplickiego majątku. Pierwotna, renesansowa bryła kościoła zyskała wówczas barokowy charakter, utrzymany do dziś. Kolejne prace remontowe prowadzono jeszcze w 1789, 1877 i 1890 roku.

Co warto zobaczyć wewnątrz?

Wnętrze ma układ trójnawowej bazyliki z prostokątnym prezbiterium. Największe wrażenie robi tam potężny ołtarz w formie kolumnowego baldachimu, powstały prawdopodobnie w latach 30. XVIII wieku — jego twórcy inspirowali się słynnym baldachimem Berniniego w rzymskiej Bazylice św. Piotra. Najstarszym elementem wyposażenia jest natomiast cynowa chrzcielnica pochodząca z lat 1511–1517, ustawiona w przedniej części prawej nawy bocznej — czyli starsza niż sam obecny budynek kościoła, co świadczy o tym, że przetrwała z poprzedniej świątyni stojącej w tym miejscu.

Czy można wejść na wieżę?

Tak, kościelna wieża pełni funkcję punktu widokowego i latem jest udostępniana zwiedzającym. Z góry rozciąga się widok na centrum Teplic oraz okoliczne wzgórza Krušných hor. To jedna z niewielu okazji, by spojrzeć na uzdrowiskowe miasto z lotu ptaka bez konieczności wspinaczki na pobliskie wzgórza.

Czy w kościele odbywają się wydarzenia?

Kościół pełni funkcję czynnej parafii dziekańskiej — odbywają się w nim regularne nabożeństwa, a także koncerty muzyki sakralnej. Świątynia bierze też udział w ogólnokrajowej akcji Noc kostelů (Noc Kościołów), podczas której zwiedzający mogą wejść do wnętrza poza zwykłymi godzinami otwarcia i poznać jego historię z przewodnikiem.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi kościół? Na Zámeckim náměstí (placu Zamkowym) w centrum Teplic, bezpośrednio sąsiadując z zamkiem.

Ile lat ma obecny budynek? Świątynia w obecnym kształcie architektonicznym pochodzi z lat 1585–1594, ale sakralna historia miejsca sięga XII wieku.

Czy kościół jest czynny na co dzień? Tak, to aktywna parafia dziekańska z regularnymi nabożeństwami; zwiedzanie turystyczne, zwłaszcza wieży, jest możliwe głównie w sezonie letnim.

Co jest najstarszym zabytkiem wewnątrz? Cynowa chrzcielnica z lat 1511–1517 — starsza niż sam obecny budynek kościoła.

Dlaczego kościół nosi wezwanie św. Jana Chrzciciela? Wezwanie to sięga jeszcze romańskiej bazyliki klasztoru benedyktynek z XII wieku i zostało przejęte przez późniejsze świątynie stawiane w tym samym miejscu, w tym obecny kościół dziekański.