Cueva de Penches

Cueva de Penches to jaskinia z malowidłami paleolitycznymi położona w gminie Oña, w prowincji Burgos, w Kastylii i León. Grota leży na terenie Barciny de los Montes, między tą wsią a miejscowością Penches, w odległości około 6 kilometrów od samej Oñi.

Co kryje jaskinia?

Wewnątrz, w głębi korytarza, 60–80 metrów od wejścia, wysoko pod sklepieniem, znajdują się ryty przedstawiające dzikie kozy (samce i samice) — pięć postaci wyrytych grubą, zdecydowaną linią, o długości od 80 centymetrów do metra. Powstały w epoce magdaleńskiej, między 12 a 9 tysiącami lat przed naszą erą, co czyni je jednym z ważniejszych zabytków sztuki naskalnej w regionie Burgos. Na skałach widać też skupiska równoległych rys, które badacze przypisują pazurom niedźwiedzi jaskiniowych i borsuków bytujących tu w przeszłości. Badania z 1990 roku wykazały istnienie dodatkowych figur zwierzęcych, nieuwzględnionych w pierwszym katalogu.

Historia odkrycia

O istnieniu jaskini od dawna wiedzieli mieszkańcy okolicznych wsi, jednak naukowy opis pojawił się dopiero w drugiej dekadzie XX wieku. Jezuita Miguel Gutiérrez przekazał informację o rytach paleontologowi Eduardo Hernándezowi-Pachecowi, który przeprowadził pierwsze systematyczne badania i opublikował ich wyniki w pracy „Los grabados de la cueva de Penches”. To on jako pierwszy datował ryty na okres magdaleński i opisał technikę ich wykonania.

Czy można wejść do jaskini?

Nie swobodnie. Od 1985 roku Cueva de Penches jest wpisana na listę dóbr kultury (Bien de Interés Cultural) chronionych prawem Kastylii i León, a wejście do jej wnętrza wymaga zgody administracji regionalnej. Ograniczenie to wynika z wcześniejszych szkód — nieautoryzowane wizyty i graffiti uszkodziły część rytów, dlatego dostęp do galerii z grafikami jest dziś ściśle regulowany. Dla turysty oznacza to, że zwiedzanie wnętrza jaskini na własną rękę nie jest możliwe, a chęć wejścia do właściwej komory z rytami trzeba zgłosić wcześniej odpowiednim służbom konserwatorskim.

Jak dotrzeć i co zobaczyć w okolicy?

Jaskinia leży w malowniczej okolicy doliny rzeki Oca, niedaleko Oñi — historycznego miasteczka z zabytkowym opactwem benedyktyńskim, które stanowi naturalny punkt wypadowy do zwiedzania regionu. Sama okolica Barciny de los Montes i Penches to tereny wiejskie, typowe dla północnej części prowincji Burgos, z licznymi formacjami wapiennymi i innymi jaskiniami krasowymi charakterystycznymi dla tego pasma.

Kiedy przyjechać?

Ze względu na ograniczony dostęp do wnętrza jaskini, wizytę warto zaplanować z wyprzedzeniem, kontaktując się z lokalną administracją odpowiedzialną za ochronę zabytków. Sama okolica Oñi i doliny Oca jest przyjemna do odwiedzenia praktycznie przez cały rok, choć wiosna i jesień to pory z najbardziej stabilną pogodą do pieszych wędrówek w terenie krasowym.

Najczęstsze pytania

Czy Cueva de Penches jest otwarta dla turystów? Wnętrze jaskini nie jest swobodnie dostępne — od 1985 roku podlega ochronie jako dobro kultury, a wejście wymaga zgody administracji regionalnej Kastylii i León.

Co przedstawiają ryty w jaskini? Pięć wyrytych postaci dzikich kóz, samców i samic, wykonanych grubą linią w epoce magdaleńskiej (12 000–9 000 lat p.n.e.), a także rysy pozostawione przez zwierzęta — niedźwiedzie jaskiniowe i borsuki.

Gdzie dokładnie znajduje się jaskinia? Między wsiami Barcina de los Montes i Penches, w gminie Oña, w prowincji Burgos, około 6 km od samej Oñi.

Kto odkrył ryty w Cueva de Penches? Wiedzieli o nich od dawna mieszkańcy okolicy, ale naukowo opisał je Eduardo Hernández-Pacheco po informacji przekazanej przez jezuitę Miguela Gutiérreza, publikując wyniki badań w 1917 roku.