Cueva de Chaves

Cueva de Chaves to jaskinia archeologiczna położona w gminie Casbas de Huesca (Casbas de Uesca), w prowincji Huesca, w Aragonii, u podnóża pasma Sierra de Guara, niedaleko miejscowości Bastarás. To jedno z najważniejszych stanowisk neolitycznych na Półwyspie Iberyjskim — według badaczy ustępuje pod tym względem jedynie jaskini Cova de l'Or w Alicante.

Co czyni to miejsce wyjątkowym?

Badania archeologiczne prowadzone w jaskini od 1975 roku ujawniły ślady osadnictwa sięgające około 15 000 lat wstecz — od górnego solutrejskiego i schyłkowego magdalenu, przez mezolit, aż po neolit. Najcenniejsza dla naukowców okazała się właśnie warstwa neolityczna: znaleziska sprzed około 7500 lat dokumentują jedne z najwcześniejszych społeczności rolniczo-hodowlanych na Półwyspie Iberyjskim, a więc moment przejścia od łowiectwa i zbieractwa do osiadłego trybu życia. Jaskinia wchodzi też w skład śródziemnomorskiego zespołu sztuki naskalnej łuku śródziemnomorskiego Półwyspu Iberyjskiego, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1998 roku.

Dlaczego jaskinia była przez lata zamknięta?

W 2007 roku doszło do dramatycznego wydarzenia w historii stanowiska: właściciel terenu dopuścił do prac ziemnych, w wyniku których jaskinię częściowo zniszczono, przekształcając ją w poidło dla zwierząt hodowlanych. W momencie zniszczenia przebadano zaledwie około 10 procent stanowiska — znaczna część materiału neolitycznego uległa zniszczeniu lub trafiła do pobliskiego wąwozu, przetrwały głównie relikty paleolityczne. Sprawa trafiła na drogę prawną, a aragoński wydział dziedzictwa kulturowego przez lata zabiegał o przywrócenie dostępu do jaskini, który przez blisko dwie dekady był mocno ograniczony ze względu na prawa własności terenu.

Czy można dziś zwiedzać Cueva de Chaves?

Tak, po latach sporów prawnych jaskinia ponownie otwiera się dla zwiedzających. Wizyty odbywają się w formie zorganizowanych wycieczek z udziałem archeologów, prowadzonych cyklicznie — od wznowienia dostępu jaskinię odwiedziło już kilkadziesiąt osób. To rzadka okazja, by zobaczyć stanowisko, które przez dekady było niedostępne dla szerszej publiczności, a dziś stanowi ważny element edukacji o pradziejach regionu Huesca.

Co warto zobaczyć w okolicy?

Fragment zbiorów związanych z jaskinią — w tym naczynie ceramiczne pochodzące z Cueva de Chaves — można obejrzeć w Museo de Huesca w stolicy prowincji. Sama jaskinia leży w malowniczym otoczeniu Sierra de Guara, regionu znanego z wapiennych wąwozów i kanionów, co czyni wizytę w Casbas de Huesca dobrą okazją do połączenia tematyki archeologicznej ze zwiedzaniem naturalnego krajobrazu przedgórza Pirenejów.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Cueva de Chaves? W gminie Casbas de Huesca, w prowincji Huesca, w Aragonii, niedaleko miejscowości Bastarás, u podnóża Sierra de Guara.

Dlaczego jaskinia jest uznawana za tak ważną? Bo dokumentuje niemal 15 000 lat osadnictwa, a jej warstwa neolityczna — sprzed około 7500 lat — należy do najstarszych świadectw rolnictwa i hodowli na Półwyspie Iberyjskim, ustępując znaczeniem jedynie jaskini Cova de l'Or.

Co się stało z jaskinią w 2007 roku? Właściciel terenu dopuścił do prac ziemnych, które częściowo zniszczyły stanowisko, przekształcając je w poidło dla zwierząt — przebadano wówczas tylko około 10 procent jaskini.

Czy jaskinię można teraz zwiedzać? Tak, po latach ograniczonego dostępu odbywają się zorganizowane wizyty z udziałem archeologów, choć dostęp pozostaje uregulowany i warto wcześniej sprawdzić aktualne zasady zwiedzania.