Cruz de los Caídos (Alicante)

Cruz de los Caídos w Alicante to niewielki, ale rozpoznawalny pomnik stojący na rondzie w samym centrum miasta, pomiędzy aleją Doctora Gadei a aleją Federico Soto, tuż przy placu Calvo Sotelo. Wbrew popularnemu wyobrażeniu monument nie znajduje się na wzgórzu Benacantil obok zamku Santa Bárbara, lecz w gęstej tkance miejskiej, w otoczeniu kamienic i ruchliwych ulic — co samo w sobie jest ciekawym kontrastem dla osoby zwiedzającej Alicante.

Gdzie dokładnie stoi pomnik i jak go rozpoznać?

Krzyż wznosi się na rondzie zajmującym miejsce, w którym wcześniej stał pomnik Maisonnave. Ma około 9,5 metra wysokości i mniej niż metr szerokości, dzięki czemu z daleka wygląda niemal jak wąska, skręcona iglica. To właśnie ta charakterystyczna, spiralna forma dała mu popularną, żartobliwą nazwę używaną przez mieszkańców — „el Sacacorchos", czyli „korkociąg". Konstrukcję wykonano z żelbetu obłożonego kamiennym licem, co nadaje jej solidny, monolityczny wygląd, choć sam obiekt jest stosunkowo niewielki i łatwo przeoczyć go, przemierzając centrum w pośpiechu.

Kto i kiedy zbudował ten pomnik?

Krzyż powstał w latach 1939–1940, tuż po zakończeniu wojny domowej w Hiszpanii. Projekt przygotował architekt Miguel López González we współpracy z Miguelem Abadem Miró. U podstawy pomnika umieszczono inskrypcję z datami 1936–1940, odnoszącą się do okresu konfliktu.

Co oznacza napis na pomniku i dlaczego to ważne?

Napis na cokole brzmi: „A todos los hombres y mujeres que murieron en defensa de sus ideales" — „Wszystkim mężczyznom i kobietom, którzy zginęli w obronie swoich ideałów". Ta wersja inskrypcji nie jest oryginalna — została zmieniona za czasów socjalistycznego burmistrza José Luisa Lassaletty, który zdecydował, że pomnik powinien commemorować ofiary obu stron konfliktu, a nie tylko jednej z nich. To sprawia, że Cruz de los Caídos w Alicante jest dziś traktowany inaczej niż wiele podobnych krzyży z epoki frankistowskiej w innych częściach Hiszpanii — jego symbolika została świadomie przeformułowana w kierunku pojednania, a nie jednostronnego hołdu.

Czy warto zobaczyć ten pomnik podczas zwiedzania Alicante?

Dla osób interesujących się XX-wieczną historią Hiszpanii i architekturą pamięci to ciekawy, choć niewielki punkt na trasie po centrum miasta. Pomnik leży w odległości spacerowej od głównych atrakcji Alicante, takich jak Explanada de España czy okolice starego miasta, więc można go łatwo włączyć do dłuższej wycieczki pieszej, bez konieczności specjalnego objazdu. To miejsce bardziej kontemplacyjne niż widowiskowe — warto zatrzymać się na chwilę, przeczytać inskrypcję i docenić kontekst historyczny, zamiast szukać tu spektakularnych widoków czy infrastruktury turystycznej.

Najczęstsze pytania

Czy Cruz de los Caídos znajduje się na wzgórzu Benacantil, przy zamku Santa Bárbara? Nie. Pomnik stoi w centrum Alicante, na rondzie między aleją Doctora Gadei a aleją Federico Soto, w pobliżu placu Calvo Sotelo — a nie na wzgórzu obok zamku.

Dlaczego pomnik nazywa się „el Sacacorchos"? Ze względu na wąską, skręconą formę krzyża, która przypomina mieszkańcom kształt korkociągu — to lokalne, żartobliwe przezwisko funkcjonujące obok oficjalnej nazwy.

Kiedy powstał ten pomnik i kto go zaprojektował? Krzyż zbudowano w latach 1939–1940 według projektu architekta Miguela Lópeza Gonzáleza, przy współpracy Miguela Abada Miró.

Czy inskrypcja na pomniku odnosi się tylko do jednej strony wojny domowej? Nie w obecnej wersji. Za czasów burmistrza José Luisa Lassaletty napis zmieniono tak, by odnosił się do wszystkich zabitych w obronie swoich ideałów, niezależnie od strony konfliktu.