Cova Gran del Puntal

Cova Gran del Puntal to jedno z największych schronisk skalnych z malowidłami pradziejowymi w wąwozie Barranc de la Valltorta, do którego prowadzi szlak pieszy wyruszający z les Coves de Vinromà w prowincji Castellón.

Co to za miejsce?

Cova Gran del Puntal leży w obrębie Parku Kulturowego Valltorta-Gasulla, obszaru obejmującego teren kilku sąsiednich gmin (m.in. Tírig, Albocàsser i les Coves de Vinromà), przez który biegnie wąwóz Barranc de la Valltorta. To jeden z najważniejszych na świecie zespołów malarstwa naskalnego pod gołym niebem, wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako część Sztuki Naskalnej Śródziemnomorskiego Łuku Półwyspu Iberyjskiego. Same schronisko uznawane jest za największe w całym wąwozie pod względem powierzchni.

Malowidła powstały w epoce postpaleolitycznej i reprezentują tzw. sztukę lewantyńską — dynamiczne, drobne przedstawienia figuralne w odróżnieniu od monumentalnego malarstwa jaskiniowego znanego z Altamiry czy Lascaux. Ze względu na skalę i znaczenie zespołów w Barranc de la Valltorta i sąsiednim Barranc de Gasulla bywają one nazywane „Kaplicą Sykstyńską” sztuki lewantyńskiej.

Co zobaczysz?

Na ścianach schroniska zachowały się przedstawienia łuczników oraz kompozycje ze zwierzętami — motywy typowe dla sztuki lewantyńskiej, choć dziś widoczne malowidła są nieliczne i mocno wyblakłe w porównaniu z pierwotnym bogactwem zespołu. W bliskim sąsiedztwie znajduje się także Les Covetes del Puntal, gdzie zachował się wizerunek znany jako Wenus z Valltorty — rzadka w sztuce lewantyńskiej postać kobieca w pozycji kucznej, datowana na około 5200 r. p.n.e.

Samo schronisko jest zamknięte dla zwiedzających indywidualnych — malowidła w Barranc de la Valltorta ogląda się wyłącznie w ramach wycieczek z przewodnikiem, organizowanych z Muzeum Valltorty. To rozwiązanie chroni delikatne pigmenty przed zniszczeniem i jest standardem stosowanym na większości chronionych stanowisk sztuki naskalnej w regionie.

Jak dotrzeć?

Punktem wyjścia do zwiedzania okolicy jest les Coves de Vinromà, skąd prowadzi szlak Ruta del Barranc de la Valltorta — trasa piesza łącząca kilka schronisk ze sztuką naskalną, w tym Cova Gran del Puntal i Abrigo de la Saltadora, a także dawne zagrody pasterskie i naturalne baseny (tolls) w korycie wąwozu. Szlak biegnie malowniczym terenem skalnym typowym dla wnętrza prowincji Castellón, z widokami na strome ściany wąwozu.

Aby zobaczyć same malowidła, warto wcześniej zarezerwować wizytę w Muzeum Valltorty, które organizuje wyjazdy z przewodnikiem do wybranych schronisk regionu.

Kiedy przyjechać?

Ze względu na skaliste, odsłonięte otoczenie najlepszą porą na wędrówkę są wiosna i jesień, gdy temperatury w śródziemnomorskim klimacie Castellón są łagodniejsze. Latem szlak bywa bardzo nasłoneczniony i gorący, warto wtedy wyruszać wcześnie rano.

Najczęstsze pytania

Czy można samodzielnie wejść do Cova Gran del Puntal? Nie — schronisko jest zamknięte, a malowidła ogląda się wyłącznie podczas zorganizowanych wizyt z przewodnikiem.

Gdzie zarezerwować wizytę z przewodnikiem? Wycieczki organizuje Muzeum Valltorty, które koordynuje dostęp do chronionych schronisk w Parku Kulturowym Valltorta-Gasulla.

Co przedstawiają malowidła? Zachowane fragmenty pokazują postacie łuczników oraz sceny ze zwierzętami, charakterystyczne dla sztuki lewantyńskiej.

Czy w pobliżu są inne stanowiska warte zobaczenia? Tak, w tym samym obszarze znajduje się Les Covetes del Puntal ze słynnym wizerunkiem Wenus z Valltorty oraz Abrigo de la Saltadora.