Cova dels Vilars

Cova dels Vilars to niewielka jaskinia skalna z prehistorycznymi malowidłami, położona w gminie Os de Balaguer, w komarce Noguera w Katalonii. Znana też jako Cova dels Vilasos, kryje się w wąwozie Vilars, na wschodnim zboczu pasma górskiego Os, i stanowi jeden z cenniejszych zabytków sztuki naskalnej w tej części Hiszpanii.

Co to za miejsce?

To płytkie schronisko skalne wyżłobione w wapieniu z epoki eocenu, a więc w skale liczącej sobie około 55 milionów lat. Wnętrze ma niewielkie rozmiary — około 11,6 metra szerokości, 8 metrów głębokości i 3,5 metra wysokości — a otwór wejściowy skierowany jest na wschód i południowy wschód, dzięki czemu przez większą część dnia wnętrze oświetlone jest naturalnym światłem.

Co zobaczysz w środku?

Na ścianach jaskini zachowało się łącznie około dwudziestu dziewięciu malowideł i symboli, które badacze wiążą prawdopodobnie z epoką brązu, a więc z okresem między około 1800 a 650 rokiem p.n.e. Większość przedstawień skupia się na lewej ścianie schroniska — tam malunki są najlepiej widoczne i najliczniejsze. Po prawej stronie, bliżej wejścia, znajdują się kolejne motywy, choć z powodu stanu zachowania trudniej je jednoznacznie odczytać. Malowidła należą do nurtu sztuki schematycznej, charakterystycznego dla łuku śródziemnomorskiego Półwyspu Iberyjskiego.

Odkrycie jaskini oficjalnie zgłoszono w 1973 roku, choć miejscowi mieszkańcy Os de Balaguer, w tym Josep M. Borràs i Viu, znali to miejsce wcześniej. W 1998 roku Cova dels Vilars, wraz z innymi stanowiskami sztuki naskalnej regionu, została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako część zespołu Sztuka Naskalna Łuku Śródziemnomorskiego na Półwyspie Iberyjskim.

Jak dotrzeć?

Jaskinia znajduje się w górzystym terenie na obrzeżach Os de Balaguer, niedaleko Balaguer i stolicy komarki Lleida. Dojazd prowadzi lokalnymi drogami do miejscowości, skąd rozpoczyna się oznakowany szlak pieszy prowadzący w głąb wąwozu Vilars. Trasa ma charakter górski, warto więc zabrać wygodne obuwie trekkingowe i wodę, szczególnie latem.

Kiedy przyjechać?

Najlepszą porą na wizytę jest wiosna i jesień, kiedy temperatury w regionie Noguera są łagodniejsze, a szlak nie jest rozgrzany letnim upałem typowym dla wnętrza Katalonii. Poranne godziny sprzyjają też najlepszemu naturalnemu oświetleniu wnętrza jaskini, co ułatwia dostrzeżenie detali malowideł.

Co warto wiedzieć przed wizytą?

Jako stanowisko wpisane na listę UNESCO, jaskinia podlega ochronie — dotykanie malowideł czy wchodzenie w bezpośredni kontakt ze ścianami jest zabronione. Warto też pamiętać, że jest to miejsce o charakterze archeologicznym, a nie turystyczna atrakcja z infrastrukturą — brak tu oświetlenia elektrycznego czy platform widokowych, a samo dotarcie wymaga krótkiego, ale wymagającego podejścia.

Najczęstsze pytania

Czy Cova dels Vilars jest oficjalnie chroniona? Tak, od 1998 roku jest częścią wpisu UNESCO obejmującego sztukę naskalną łuku śródziemnomorskiego na Półwyspie Iberyjskim.

Ile malowideł znajduje się w jaskini? Na ścianach zidentyfikowano około dwudziestu dziewięciu figur i symboli, głównie na lewej ścianie schroniska.

Z jakiego okresu pochodzą malowidła? Badacze datują je najprawdopodobniej na epokę brązu, czyli okres między około 1800 a 650 rokiem przed naszą erą.

Czy trzeba iść pieszo, żeby dotrzeć do jaskini? Tak, dojście prowadzi lokalnym szlakiem przez wąwóz Vilars na wschodnim zboczu gór Os, dlatego zaleca się wygodne obuwie.