Cova de les Toixoneres

Cova de les Toixoneres to jaskinia krasowa w Moià, w regionie Moianès (prowincja Barcelona). Stanowi część większego kompleksu znanego jako Coves del Toll i leży zaledwie około 150 metrów od sąsiedniej Cova del Toll — to dwie odrębne jaskinie, które łatwo pomylić, ale kryją zupełnie inne znaleziska.

Co zobaczysz w środku?

Wnętrze tworzą trzy korytarze ułożone w kształt litery U, co sprawia, że jaskinia ma dwa wejścia. To właśnie ten układ galerii ułatwiał niegdyś zwierzętom — i badaczom dziś — swobodne przemieszczanie się między poziomami. Nie ma tu spektakularnych formacji naciekowych typowych dla jaskiń turystycznych — wartość Toixoneres leży gdzie indziej: w warstwach osadów kryjących ślady życia sprzed dziesiątek tysięcy lat.

Dlaczego ta jaskinia jest tak ważna dla nauki?

Warstwy archeologiczne w Cova de les Toixoneres datowane są na okres między 30 a 90 tysięcy lat temu, co odpowiada środkowemu paleolitowi — czasom, gdy Europę zamieszkiwali neandertalczycy. Jaskinia pełniła funkcję schronienia dla drapieżników, przede wszystkim hien, po których pozostały szczątki zdobyczy oraz koprolity (skamieniałe odchody), dostarczające cennych informacji o diecie i zwyczajach ówczesnej fauny.

Przełomowe odkrycie nastąpiło 16 sierpnia 2016 roku, gdy w osadach jaskini znaleziono pierwsze szczątki hominida na tym stanowisku: dolny kieł oraz kość ciemieniową należące do neandertalskiego dziecka w wieku 7–9 lat. Znalezisko zyskało nieformalne miano „dziecka z Moià" i trafiło do międzynarodowych publikacji naukowych.

Kolejnym ważnym odkryciem było odnalezienie dwóch niemal kompletnych szkieletów nosorożca stepowego (Stephanorhinus hemitoechus) sprzed około 200 tysięcy lat — prace prowadzili naukowcy z Universitat Rovira i Virgili oraz instytutu IPHES-CERCA. Tak dobrze zachowane szkielety dużych ssaków plejstoceńskich należą do rzadkości w europejskich stanowiskach jaskiniowych.

Jak dotrzeć na miejsce?

Moià leży w regionie Moianès, w prowincji Barcelona, w odległości dogodnej do zaplanowania jednodniowej wycieczki z Barcelony lub Vic. Ze względu na status stanowiska archeologiczno-paleontologicznego dostęp do wnętrza jaskini bywa ograniczony — warto wcześniej skontaktować się z lokalnym punktem informacji turystycznej w Moià, który koordynuje wizyty i udziela aktualnych informacji o ewentualnych wykopaliskach prowadzonych na miejscu.

Kiedy przyjechać?

Najlepszą porą na zwiedzanie okolic Moianès jest wiosna i jesień, gdy temperatury sprzyjają spacerom po terenie krasowym, a światło dzienne ułatwia obserwację otoczenia jaskini. Warto połączyć wizytę z odwiedzinami sąsiedniej Cova del Toll oraz innych stanowisk archeologicznych regionu Moianès, tworząc trasę poświęconą prehistorii Katalonii.

Najczęstsze pytania

Czy Cova de les Toixoneres i Cova del Toll to ta sama jaskinia? Nie. To dwie różne jaskinie oddalone od siebie o około 150 metrów, obie należące do kompleksu Coves del Toll w Moià, ale z odrębną historią badań i znaleziskami.

Jakie jest najważniejsze odkrycie w tej jaskini? Szczątki neandertalskiego dziecka (dolny kieł i kość ciemieniowa) znalezione w 2016 roku, znane jako „dziecko z Moià", oraz dwa kompletne szkielety nosorożca stepowego sprzed około 200 tysięcy lat.

Z jakiego okresu pochodzą warstwy archeologiczne? Z przedziału 30–90 tysięcy lat temu, odpowiadającego środkowemu paleolitowi i obecności neandertalczyków w Europie.

Czy jaskinię można zwiedzać samodzielnie? Ze względu na status stanowiska naukowego dostęp bywa regulowany — najlepiej wcześniej sprawdzić warunki zwiedzania w lokalnym biurze turystycznym w Moià.