Couvent des Cordeliers d'Embrun

Couvent des Cordeliers d'Embrun to dawny klasztor franciszkanów (fr. cordeliers) w Embrun, w departamencie Hautes-Alpes. Z całego założenia przetrwały głównie kaplice północne, dziś mieszczące biuro turystyczne miasta, a ich największą atrakcją są gotyckie freski z XV i XVI wieku odkryte spod warstw tynku.

Skąd wziął się klasztor kordelierów w Embrun?

Pierwszy klasztor franciszkanów w Embrun powstał w XIII wieku poza murami miasta, za sprawą dauphinów Viennois, sprawujących wówczas władzę hrabiowską nad Embrunois. Budowla poza obwarowaniami była jednak narażona na zniszczenie – i rzeczywiście, w XIV wieku uległa zagładzie. Dauphin Humbert II zdecydował wtedy o przeniesieniu klasztoru w bezpieczniejsze miejsce, w obręb murów miejskich Embrun.

Dlaczego papież ściągnął franciszkanów właśnie tutaj?

Obecność zakonu w mieście miała też wymiar polityczno-religijny. Bullą z 7 marca 1352 roku papież Klemens VI formalnie ustanowił we Embrun wspólnotę braci mniejszych, licząc na ich zaangażowanie w walkę z ruchem waldensów, uznawanym wówczas za herezję rozprzestrzeniającą się w alpejskich dolinach. Franciszkanie mieli więc pełnić rolę nie tylko duszpasterską, ale i kontrolującą czystość wiary w regionie.

Jak przebiegała odbudowa klasztoru w mieście?

Prace przy nowym, miejskim klasztorze trwały od 1413 do 1443 roku, a kościół konsekrowano w 1447 roku. Wspólnota podlegała franciszkańskiej prowincji św. Franciszka, której kapituła generalna zbierała się w Moirans, niedaleko Grenoble. W klasztorze przebywało trzynastu zakonników, z czego dwóch codziennie zasiadało do stołu razem z arcybiskupem Embrun – szczegół pokazujący, jak blisko powiązany był konwent z lokalną hierarchią kościelną.

Co stało się z budynkami po rewolucji?

Rewolucja francuska przerwała życie zakonne, a sam kościół zamieniono na magazyn zboża. Kolejne stulecia nie były łaskawe dla budowli: w 1907 roku poważny pożar zniszczył część założenia, a w 1912 roku bezpowrotnie utracono nawę główną oraz nawę południową. Do naszych czasów przetrwały właściwie tylko kaplice północne, które po odbudowie i adaptacji stały się siedzibą biura turystycznego Embrun.

Co warto zobaczyć w zachowanych kaplicach?

Największą wartością ocalałej części są sklepione kaplice boczne, ozdobione freskami z XV i XVI wieku, przypisywanymi malarzom włoskim. Malowidła te przez długi czas ukryte były pod warstwami tynku – odkryto je i poddano konserwacji dopiero w latach 1969–1971. Przedstawiają sceny religijne, między innymi Nawiedzenie oraz Narodziny Marii. Cztery boczne kaplice z tymi dekoracjami są chronione jako zabytek historyczny od 19 lutego 1971 roku, a trzy z nich są dziś udostępnione zwiedzającym.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Couvent des Cordeliers? Obiekt leży w Embrun, w departamencie Hautes-Alpes, przy współrzędnych 44.5651, 6.4957.

Czy wstęp do kaplic jest płatny? Nie, dostęp do trzech otwartych dla zwiedzających kaplic jest bezpłatny, a na miejscu dostępny jest broszurowy przewodnik po historii budynku.

Co dziś mieści się w budynku klasztoru? W zachowanej części, w dawnych kaplicach północnych, działa biuro turystyczne miasta Embrun.

Dlaczego zakonników nazywano kordelierami? Nazwa pochodzi od sznura (fr. cordelière), który franciszkanie nosili jako część habitu przewiązanego wokół pasa – stąd potoczne określenie tej gałęzi zakonu we Francji.

Czy z pierwotnego kompleksu zostało coś więcej? Nie – nawa główna i nawa południowa zostały bezpowrotnie zniszczone w 1912 roku, po wcześniejszym pożarze z 1907 roku, dlatego dziś oglądać można wyłącznie ocalałe kaplice boczne.