Citânia de Sanfins

Citânia de Sanfins to jedno z najlepiej zbadanych stanowisk kultury kastro w północnej Portugalii. Leży w miejscowości Sanfins de Ferreira, w gminie Paços de Ferreira, w regionie Porto. Ruiny dawnej osady rozciągają się na około 15 hektarach i pokazują, jak żyli mieszkańcy północno-zachodniego krańca Półwyspu Iberyjskiego przed erą rzymską.

Czym jest citânia?

Citânia to ufortyfikowana osada na wzgórzu, typowa dla kultury kastro, którą tworzyły plemiona celtyckie i celtyberyjskie. Sanfins rozbudowywano etapami między V wiekiem p.n.e. a II wiekiem n.e. Główny okres rozkwitu przypada jednak na czas od I wieku p.n.e. do końca I wieku n.e., czyli na moment, gdy do regionu docierały wpływy rzymskie.

Co zobaczysz na miejscu?

Osadę chroniły trzy linie murów oraz fosy od strony północnej i południowej. Zewnętrzny mur osłaniał zachód i południe. Wszystko zbudowano z lokalnych bloków granitu.

Wewnątrz murów odkryto około 160 domów. Większość ma plan koła i średnicę około 5 metrów, granitowe ściany oraz stożkowe dachy z materiałów nietrwałych, takich jak słoma czy drewno. Domy tworzą zespoły rodzinne, czyli kilka budynków wokół wspólnego dziedzińca. Można spacerować dawnymi uliczkami i zaglądać do dziedzińców. Jeden z domów zrekonstruowano w 1995 roku, więc łatwiej sobie wyobrazić jego pierwotny wygląd. Przy wejściu do drugiego muru stoi replika posągu wojownika.

Na obrzeżach osady znajdują się pozostałości łaźni z epoki kastro. Miała osobne pomieszczenia na kąpiel parową i na kąpiel w zimnej wodzie, oddzielone monolityczną płytą zwaną pedra formosa.

Jak badano stanowisko?

Pierwsze wykopaliska prowadzili w 1895 roku Francisco Martins Sarmento i José Leite de Vasconcelos, dwaj pionierzy portugalskiej archeologii. Ostatnie prace terenowe przeprowadzono w 1995 roku. W średniowieczu na akropolu założono chrześcijański cmentarz z kaplicą świętego Romana, co zostawiło dodatkową warstwę historii.

Muzeum w pobliżu

Niedaleko stanowiska działa Muzeum Archeologiczne Citânia de Sanfins, urządzone w osiemnastowiecznym dworze Casa da Igreja, zwanym też Solar dos Brandões. Ekspozycja pokazuje znaleziska z wykopalisk oraz materiały z całej gminy Paços de Ferreira, dokumentujące obecność człowieka od neolitu. Warto zwiedzić muzeum przed spacerem po ruinach, bo ułatwia zrozumienie tego, co widać w terenie.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży Citânia de Sanfins? W Sanfins de Ferreira, w gminie Paços de Ferreira, w północnej Portugalii, na wschód od Porto. Współrzędne to około 41,323 N, 8,387 W.

Z jakiego okresu pochodzi osada? Jej rozwój obejmuje czas od V wieku p.n.e. do II wieku n.e., z największym znaczeniem w I wieku p.n.e. i I wieku n.e.

Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Na spokojny spacer po ruinach i wizytę w muzeum warto zarezerwować dwie do trzech godzin. Godziny otwarcia sprawdź przed wyjazdem, bo mogą się zmieniać.

Czy to miejsce dla osób zainteresowanych historią? Tak. Dobrze sprawdzi się u miłośników archeologii i historii starożytnej, a także u rodzin, które chcą zobaczyć, jak wyglądało życie w osadzie sprzed dwóch tysięcy lat.