Church of the Assumption

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w czeskiej Sušicy (część Sušice I) to gotycko-renesansowa świątynia stojąca na wzgórzu nad miastem, otoczona terenem dawnego cmentarza, o burzliwej, kilkusetletniej historii przebudów.

Skąd wzięła się ta świątynia?

Początki kościoła sięgają XIV wieku i wiążą się z planami budowy znacznie większej, monumentalnej katedry gotyckiej, których nigdy nie zrealizowano w pełni. Według jednej z hipotez fundacja związana była ze szpitalem krzyżowców z czerwoną gwiazdą, których osiedlenie się w Sušicy zezwolił cesarz Karol IV w 1352 roku. Pierwsza pisemna wzmianka o samym kościele pochodzi z 1402 roku. Istnieje też druga, konkurencyjna teoria łącząca powstanie świątyni z augustianami z klasztoru Windberg, którzy mieli prowadzić klasztor w pobliskich Albrechticach, ufundowany przez króla Jana Luksemburskiego na życzenie zmarłej żony Elżbiety Przemyślidki. Ten klasztor został zniszczony po 1339 roku i nigdy go nie odbudowano — jego fundamenty odnaleziono podczas wykopalisk na cmentarzu otaczającym kościół.

Co warto zobaczyć wewnątrz i na zewnątrz?

Najcenniejszym elementem architektonicznym jest dobudowana w połowie XV wieku do południowej strony budowli kaplica Kabátova, poświęcona Matce Bożej Bolesnej, zwieńczona charakterystycznym sklepieniem gwiaździstym — jednym z ciekawszych przykładów późnogotyckiego rzemiosła kamieniarskiego w regionie. Sam kościół, choć gotycki rodowodem, nosi dziś wyraźne ślady kolejnych przebudów: po okresie husyckim, gdy stracił prawa parafialne, przekształcono go w duchu renesansu, a w latach 90. XVI wieku przeszedł kolejną modernizację, której towarzyszył pożar. Bryła budowli i detale kamieniarskie pozwalają prześledzić tę wielowarstwową historię niemal jak w podręczniku architektury.

Jak zmieniał się kościół w kolejnych wiekach?

W połowie XVII wieku przy kościele powstało bractwo maryjne, świadczące o żywym kulcie maryjnym w tym miejscu. Na początku XVIII wieku budowlę poważnie uszkodził pożar, który zniszczył zarówno wnętrze, jak i elewacje. Odbudowę sfinansowała rada miejska Sušicy, a pracami kierował mistrz Zanetti — już w 1710 roku w odnowionym kościele odprawiano pierwsze nabożeństwa.

Jak dotrzeć na miejsce?

Kościół stoi na wzniesieniu w części miasta Sušice I, w widocznym punkcie krajobrazowym miasta leżącego w kraju pilzneńskim, u podnóża Szumawy. Do centrum Sušicy najwygodniej dojechać samochodem lub pociągiem/autobusem z Klatov czy Pilzna, a stamtąd na wzgórze kościelne prowadzi krótki spacer pieszy przez teren dawnego cmentarza.

Najczęstsze pytania

Czy kościół można zwiedzać na co dzień? Świątynia bywa udostępniana zwiedzającym okazjonalnie, między innymi przy okazji ogólnokrajowej akcji Noc Kościołów — poza takimi wydarzeniami dostęp do wnętrza bywa ograniczony, warto sprawdzić aktualne informacje lokalnej parafii przed wizytą.

Co jest najciekawszym elementem architektonicznym? Kaplica Kabátova ze sklepieniem gwiaździstym z połowy XV wieku, dobudowana do południowej ściany kościoła.

Dlaczego kościół nie jest tak duży, jak sugerowałyby jego początki? Pierwotny zamysł zakładał budowę dużej katedry gotyckiej, jednak planów tych nigdy nie zrealizowano w pełni, a kolejne pożary i przebudowy nadały budowli obecny, skromniejszy kształt.

Czy wokół kościoła zachował się cmentarz? Tak, kościół otoczony jest terenem dawnego cmentarza, gdzie podczas wykopalisk odnaleziono również fundamenty średniowiecznego klasztoru.