Church of Saint Joseph in Žulová

Kościół św. Józefa w Žulovej to niewielka, ale niezwykła świątynia w powiecie jesenickim, w której wieża pamięta czasy średniowiecznego zamku, a nawa – dopiero początek XIX wieku. Ta niecodzienna kombinacja sprawia, że budowla wyróżnia się na tle innych wiejskich kościołów regionu Ołomunieckiego.

Skąd wzięła się wieża kościoła?

Zanim w Žulovej stanął kościół, w tym samym miejscu wznosił się gotycki zamek Frýdberk. Gdy warownia straciła znaczenie obronne i popadła w ruinę, ocalała z niej najsolidniejsza część – murowana wieża typu bergfried, dawniej pełniąca funkcję ostatniej linii obrony. Zamiast rozbierać ją do fundamentów, postanowiono włączyć ją w bryłę nowej świątyni, dobudowując od góry niewielką dzwonnicę. Dzięki temu kościół w Žulovej ma jedną z nielicznych w regionie wież o rodowodzie czysto obronnym, a nie sakralnym.

Dlaczego miasto musiało czekać na własny kościół?

Žulová uzyskała prawa miejskie w 1793 roku i szybko rozwijała się jako lokalny ośrodek administracyjny oraz miejsce wydobycia kamienia – w okolicy od dawna eksploatowano złoża granitu. Mimo rosnącego znaczenia gospodarczego miasto przez lata nie miało własnej parafii: mieszkańcy podlegali pod kościół w pobliskich Skorošicach, co oznaczało konieczność pokonywania dodatkowej drogi na każdą mszę czy nabożeństwo. Sytuacja zmieniła się dopiero w 1805 roku, gdy przekazano grunt i zabudowania z myślą o budowie własnej świątyni dla miasta.

Jak wyglądała budowa nawy?

Prace przy jednonawowym korpusie kościoła prowadzono w latach 1809–1810. Architekci sięgnęli po prosty, powściągliwy klasycyzm – styl typowy dla niewielkich świątyń tego okresu, pozbawiony bogatej ornamentyki, za to konsekwentny w proporcjach i symetrii bryły. Nową nawę dostawiono bezpośrednio do średniowiecznej wieży, która od tego momentu pełniła funkcję wieży kościelnej z niewielką nadbudówką na dzwony.

Co dziś można zobaczyć na miejscu?

Kościół św. Józefa od 1963 roku figuruje w rejestrze zabytków kultury, co potwierdza jego wartość historyczną – zarówno jako relikt średniowiecznego zamczyska, jak i przykład prowincjonalnego klasycyzmu początku XIX wieku. W 2017 roku zakończono renowację wieży kościelnej wraz z zegarem, dzięki czemu obiekt prezentuje się w dobrym stanie technicznym i wizualnym. Świątynia nadal pełni funkcję kościoła parafialnego i jest punktem orientacyjnym w panoramie Žulovej.

Najczęstsze pytania

Czy wieża kościoła rzeczywiście pochodzi z zamku? Tak. Zachowana wieża typu bergfried jest pozostałością gotyckiego zamku Frýdberk, który stał w tym miejscu przed budową kościoła. Do wieży dobudowano jedynie niewielką dzwonnicę.

Kiedy powstał sam budynek kościoła? Jednonawowy korpus w stylu klasycystycznym wzniesiono w latach 1809–1810, a decyzję o przekazaniu terenu pod budowę podjęto już w 1805 roku.

Dlaczego Žulová potrzebowała własnego kościoła dopiero na początku XIX wieku? Mimo uzyskania praw miejskich w 1793 roku miasto przez kolejne lata nie miało samodzielnej parafii i podlegało pod kościół w Skorošicach – dopiero na początku XIX wieku sytuację tę zmieniono.

Czy kościół jest objęty ochroną zabytkową? Tak, od 1963 roku figuruje jako kulturní památka. W 2017 roku przeprowadzono renowację wieży i zegara, dzięki czemu obiekt zachował swój historyczny charakter.