Church of Saint James the Greater in Vílanec

Kościół św. Jakuba Większego w Vílanci stoi na niewielkim wzniesieniu na północnym skraju wsi Vílanec, w kraju Wysoczyna, w powiecie Igława. To niewielka świątynia parafialna, która przetrwała kilka wieków przebudów i wciąż pełni funkcję kościoła rzymskokatolickiego dla miejscowej wspólnoty.

Jak wygląda kościół i jaką ma architekturę?

Budowla ma jednonawowy, prostokątny korpus w stylu wczesnobarokowym, ale kryje w sobie znacznie starszy, średniowieczny rdzeń murów. Charakterystycznym elementem sylwetki jest wieża na planie graniastosłupa, a od strony prezbiterium kościół zamyka pięcioboczne zamknięcie ołtarzowe. Ściany wzniesiono z cegły. Całość sprawia wrażenie skromnej, wiejskiej świątyni, w której warstwy budowlane z różnych epok nałożyły się na siebie, zamiast wypierać poprzedniczkę.

Kiedy powstał kościół?

Najstarsza część budowli pochodzi z pierwszej połowy XIII wieku – szacuje się, że mury wzniesiono między rokiem 1240 a 1260. W latach 60. XVII wieku kościół przeszedł gruntowną przebudowę w duchu baroku, która najmocniej odmieniła wygląd wieży. Dzwony zawisły w wieży w 1545 roku, jeszcze przed barokową przebudową. Później dobudowano nową zakrystię (1856), a rok później, w 1857 roku, wnętrze wzbogaciły trzy żyrandole.

Co znajduje się we wnętrzu?

Wnętrze mieści trzy ołtarze. Ołtarz główny poświęcony jest patronowi świątyni, świętemu Jakubowi Większemu. Po bokach stoją dwa ołtarze boczne – jeden dedykowany świętemu Janowi Chrzcicielowi, drugi nawiązujący do zdjęcia Chrystusa z krzyża. Taki układ trzech ołtarzy jest typowy dla wiejskich kościołów parafialnych tego regionu i podkreśla znaczenie świątyni dla lokalnej społeczności na przestrzeni wieków.

Co otacza kościół?

Kościół stoi w otoczeniu cmentarza, który służył okolicznym mieszkańcom aż do 1945 roku, a w 1968 roku został częściowo zreorganizowany. Teren okala mur z barokową bramą, która – podobnie jak sam cmentarz – jest dziś częścią chronionego założenia. Ulokowanie na wzniesieniu na skraju wsi sprawia, że wieża kościoła widoczna jest z dużej części Vílanca.

Czy to zabytek?

Tak. Kościół wraz z otaczającym go cmentarzem, murem i barokową bramą jest wpisany na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej. Ochrona obejmuje więc nie tylko samą budowlę, lecz całe historyczne założenie sakralne wokół niej.

Najczęstsze pytania

Jak nazywa się patron kościoła? Świątynia nosi wezwanie świętego Jakuba Większego (zwanego też Starszym), a jej główny ołtarz jest właśnie jemu poświęcony.

Z jakiego okresu pochodzi kościół? Rdzeń murów jest średniowieczny, wzniesiony między 1240 a 1260 rokiem, natomiast obecny, wczesnobarokowy wygląd budowla zawdzięcza przebudowie z lat 60. XVII wieku.

Czy przy kościele jest cmentarz? Tak, kościół otacza cmentarz użytkowany do 1945 roku, częściowo zreorganizowany w 1968 roku; wraz z murem i barokową bramą podlega ochronie konserwatorskiej.

Ile ołtarzy znajduje się we wnętrzu? Trzy: główny, poświęcony św. Jakubowi Większemu, oraz dwa boczne – św. Janowi Chrzcicielowi i tematyce zdjęcia Chrystusa z krzyża.

Do jakiej parafii należy kościół? Jest to rzymskokatolicki kościół parafialny należący do diecezji brneńskiej, dekanatu igławskiego.