Château de Châtellerault

Château de Châtellerault to miejski zamek stojący nad Vienne w Châtellerault, w regionie Nowa Akwitania. Dziś mieści się w nim biblioteka miejska, ale jego historia sięga średniowiecza i wiąże się z jednymi z najważniejszych rodów Francji.

Skąd wziął się zamek w Châtellerault?

Na miejscu obecnej budowli stał wcześniej zamek z XII wieku — po nim przetrwały jedynie fundamenty donżonu, na których później wzniesiono piekarnię. Obecny château powstał w 1423 roku z inicjatywy Jeana VI d'Harcourt. Châtellerault miało wówczas status księstwa, a zamek pełnił funkcję rezydencji rodowej i administracyjnego centrum ziem nad Vienne.

Kto mieszkał w zamku?

Przez stulecia rezydencja zmieniała właścicieli wywodzących się z francuskiej elity. Mieszkała tu Anna Francuska, córka Ludwika XI, znana regentka i jedna z najbardziej wpływowych kobiet epoki. Zamkiem władała też Ludwika Sabaudzka, matka króla Franciszka I — to za jej czasów rezydencja zyskała na znaczeniu jako miejsce spotkań rodziny królewskiej.

Najgłośniejsze wydarzenie w historii zamku rozegrało się w 1541 roku. Franciszek I wyprawił tu wesele swojej siostrzenicy Joanny d'Albret z księciem Kliwii. Uroczystość była tak kosztowna i huczna, że miejscowa ludność ochrzciła ją mianem „słonych zaślubin" (noces salées) — wydatki na ślub przełożyły się bowiem na podatki nałożone na okoliczne wsie.

Co przetrwało do dziś?

Rewolucja Francuska mocno naznaczyła zamek — zniszczeniu uległy wówczas trzy czwarte pierwotnej zabudowy. To, co ocalało, odbudowano i przekształcono w XIX wieku w rezydencję o charakterze pałacyku miejskiego, a później przekazano miastu.

Dzisiejszy budynek układa się na planie wschód-zachód, z bocznym skrzydłem od strony południowej. Ma trzy kondygnacje: parter, piętro reprezentacyjne i poddasze pod dwuspadowym dachem krytym łupkiem. Na zachodnim szczycie wznosi się kwadratowa wieża zwieńczona daszkiem w stylu pawilonowym, a od strony południowej — smukła wieżyczka z kręconymi schodami w kształcie młynka do pieprzu. Na niektórych otworach okiennych zachowały się gotyckie profile z czasów sprzed przebudowy, choć większość okien pochodzi z regularyzacji przeprowadzonej w XVII wieku. XIX-wieczne zabudowania gospodarcze od strony ulicy dopełniają całego założenia.

Jak dotrzeć i co warto wiedzieć przed wizytą?

Zamek znajduje się w centrum Châtellerault, w departamencie Vienne, łatwo dostępnym samochodem z Poitiers czy Tours. Ponieważ budynek pełni dziś funkcję biblioteki miejskiej, zwiedzanie ma inny charakter niż w przypadku klasycznych zamków-muzeów — można wejść do wnętrza w godzinach otwarcia placówki i zobaczyć historyczną architekturę „od środka", korzystając jednocześnie z jej współczesnej funkcji. Warto połączyć wizytę ze spacerem po starówce Châtellerault i nabrzeżu Vienne.

Najczęstsze pytania

Czy Château de Châtellerault można zwiedzać? Tak, budynek jest dostępny jako biblioteka miejska — można wejść do wnętrza w godzinach jej otwarcia, choć nie jest to zwiedzanie w formie typowej dla zamków-muzeów.

Kto zbudował zamek? Obecną budowlę wzniósł w 1423 roku Jean VI d'Harcourt, na miejscu wcześniejszego zamku z XII wieku.

Dlaczego wesele z 1541 roku nazwano „słonymi zaślubinami"? Bo koszty hucznego wesela Joanny d'Albret, siostrzenicy Franciszka I, wydanej za księcia Kliwii, pokryto z podatków nałożonych na okoliczne wsie.

Ile z pierwotnego zamku przetrwało do dziś? Niewiele — trzy czwarte zabudowy zniszczono w czasie Rewolucji Francuskiej, a to, co ocalało, przebudowano w XIX wieku.