Centro de Visitantes del Árbol Fósil

Centro de Visitantes del Árbol Fósil w Hacinas, niewielkiej miejscowości w prowincji Burgos (Kastylia i León), to kompaktowe muzeum poświęcone jednemu z ważniejszych stanowisk skamieniałych drzew na Półwyspie Iberyjskim. Budynek stoi przy Calle San Juan 21 i został otwarty dla turystów 3 listopada 2009 roku.

Co zobaczysz w środku?

Wnętrze centrum ma charakter dydaktyczny i mocno wizualny — to nie suchy wykład, a raczej podróż w czasie. Ekspozycja rekonstruuje krajobraz i klimat, jakie panowały w tym miejscu 120 milionów lat temu, w dolnej kredzie. Zobaczysz skamieniałości roślin z różnych epok geologicznych, a także materiały o innych lasach fosylnych w Hiszpanii i najsłynniejszych petryfikowanych lasach świata. Na szczególną uwagę zasługuje okaz nazwany Protopodocarpoxylon haciniensis — gatunek nowy dla nauki na Półwyspie Iberyjskim, opisany na podstawie znalezisk z Hacinas. Przy wejściu urządzono kącik dla najmłodszych, więc wizyta sprawdza się też z dziećmi.

Skąd wzięły się skamieniałe drzewa?

Drzewa, które dziś można oglądać, to pnie iglaków — pozostałości lasów rosnących na równinach zalewowych, w ciepłym i wilgotnym klimacie, od około 130 do 110 milionów lat temu. Nie rosły jednak w miejscu, w którym leżą obecnie: powalone przez burze lub wiatr, zostały porwane przez rzeki i osadzone w warstwach osadów rzecznych, gdzie z czasem uległy fosylizacji. Proces ten polegał na zastąpieniu celulozy drewna opalem, a następnie — w ciągu milionów lat — przekształceniu go w kwarc. Efekt to twarde, kamienne pnie, które zachowały kształt i strukturę pierwotnego drewna.

Pierwsze fragmenty tych skamieniałości odnaleziono w Hacinas w latach 40. XX wieku, otoczone materiałem rzecznym. Pierwszy pień przeniesiono do wsi i wystawiono publicznie w 1976 roku. Dziś w samej miejscowości można obejrzeć trzy skamieniałe pnie (kolejne trafiły w ręce prywatne i zdobią wejścia do domów), a naukowcy szacują, że co najmniej siedem dalszych wciąż leży pod ziemią w okolicy.

Jak zwiedzić drzewa na zewnątrz?

Wizytę w centrum warto połączyć z krótkim spacerem po samej wsi — po zwiedzeniu wystawy można wybrać się na trasę zewnętrzną, żeby zobaczyć cztery znane pnie skamieniałych drzew. Trzy z nich przeniesiono na plac w centrum miejscowości, a jeden wciąż znajduje się w miejscu, w którym go znaleziono, w obrębie zabudowy Hacinas.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Hacinas leży w Sierra de la Demanda, w górzystej części prowincji Burgos, i najłatwiej dojechać tu samochodem. To dobry przystanek w trasie po regionie, łączony na przykład z wizytą w innych miejscowościach Demandy. Ze względu na niewielkie rozmiary centrum zwiedzanie zajmuje od 30 do 60 minut, więc warto sprawdzić wcześniej godziny otwarcia — placówka bywa zamykana poza sezonem lub udostępniana grupom po wcześniejszym uzgodnieniu.

Najczęstsze pytania

Ile lat mają skamieniałe drzewa z Hacinas? Mają około 120 milionów lat — pochodzą z dolnej kredy, gdy rosły tu lasy iglaste na równinach zalewowych w ciepłym klimacie.

Czy skamieniałe pnie stały w miejscu, gdzie dziś leżą? Nie. Zostały powalone i przetransportowane przez rzeki, a potem pogrzebane w osadach, gdzie zaszła fosylizacja poprzez zastąpienie celulozy opalem, a później kwarcem.

Ile skamieniałych drzew można zobaczyć w Hacinas? W samej wsi wystawiono trzy pnie, a czwarty pozostaje w oryginalnym miejscu znalezienia. Naukowcy podejrzewają, że pod ziemią wciąż leży co najmniej siedem kolejnych.

Czy centrum nadaje się dla dzieci? Tak, przy wejściu znajduje się strefa edukacyjna przygotowana specjalnie dla najmłodszych zwiedzających.