Cementiri de Sants

Cementiri de Sants to zabytkowy cmentarz, który mimo nazwy nawiązującej do barcelońskiej dzielnicy Sants, leży w granicach administracyjnych sąsiedniego miasta l'Hospitalet de Llobregat. Ten geograficzny paradoks ma swoje korzenie w XIX-wiecznej historii i wciąż intryguje osoby odwiedzające tę część aglomeracji Barcelony.

Dlaczego cmentarz Sants stoi w l'Hospitalet?

Odpowiedź leży w dawnym podziale kościelnym. Sąsiadujące z Sants tereny, w tym obszary dzisiejszego Collblanc i La Torrassa, należały administracyjnie do l'Hospitalet, ale kościelnie podlegały parafii Santa Maria de Sants. Gdy w połowie XIX wieku gwałtowny rozwój przemysłowy Sants sprawił, że istniejący cmentarz parafialny przy kościele Santa Maria de Sants (w miejscu, gdzie dziś stoją Cotxeres de Sants) przestał wystarczać, a mieszkańcy zaczęli skarżyć się na uciążliwości związane z jego bliskim sąsiedztwem, władze lokalne postanowiły znaleźć nową lokalizację. Musiała ona spełniać ówczesne wymogi higieniczne, czyli zapewniać odpowiedni dystans od zabudowy mieszkalnej. Wybór padł na teren zwany La Coveta, formalnie należący do l'Hospitalet, lecz wciąż w granicach parafii Sants.

Jak powstawał cmentarz?

16 sierpnia 1878 roku władze gminne Sants nabyły posiadłość La Coveta od Salvadora Nonella za sumę 17 575 peset. Projekt budowy powierzono architektowi miejskiemu Jaume Guście i Bondii. Prace posuwały się na tyle sprawnie, że już 17 grudnia tego samego roku proboszcz parafii dokonał poświęcenia nowego cmentarza. Oficjalne otwarcie nastąpiło jednak dopiero w 1880 roku, po zakończeniu wszystkich niezbędnych robót.

Jaki styl architektoniczny reprezentuje?

Choć powstawał w ostatniej tercji XIX wieku, kiedy w architekturze sepulkralnej dominowały już inne prądy, cmentarz zaprojektowano w duchu neoklasycystycznym – stylu, który w tamtym czasie uchodził za nieco staroświecki, ale doskonale pasował do powagi miejsca pochówku. Główna brama wjazdowa zwieńczona jest trójkątnym frontonem i flankowana dwiema parami pilastrów, co nadaje wejściu monumentalny, surowy charakter typowy dla klasycyzujących budowli publicznych tamtej epoki. Kontrastuje z nią kaplica cmentarna, wzniesiona na planie krzyża greckiego i nakryta czterospadową kopułą, utrzymana w stylistyce neogotyckiej – z charakterystycznymi dla tego nurtu ostrymi liniami i odwołaniami do średniowiecznej tradycji sakralnej.

Co warto wiedzieć zwiedzając to miejsce?

Cementiri de Sants jest wpisany do katalogu dóbr kultury o znaczeniu lokalnym, co potwierdza jego wartość historyczną i architektoniczną. To miejsce, w którym krzyżują się losy dwóch sąsiadujących społeczności – zarządzanie i historia cmentarza pozostają ściśle związane z Barceloną i dzielnicą Sants, mimo że fizycznie znajduje się on na terenie l'Hospitalet de Llobregat. Dla osób zainteresowanych historią urbanistyczną i społeczną Barcelony to interesujący przykład tego, jak XIX-wieczne granice parafialne i administracyjne potrafiły się nie pokrywać, tworząc nietypowe sytuacje geograficzne, które przetrwały do dziś.

Najczęstsze pytania

Dlaczego cmentarz nazywa się Sants, skoro leży w l'Hospitalet? Ponieważ teren, na którym go zbudowano, choć administracyjnie należał do l'Hospitalet, znajdował się w granicach parafii kościelnej Santa Maria de Sants – to ona zarządzała pochówkami mieszkańców Sants.

Kiedy powstał cmentarz? Grunt zakupiono w 1878 roku, poświęcenie odbyło się w grudniu tego samego roku, a pełne otwarcie nastąpiło w 1880 roku.

Jaki styl architektoniczny dominuje na cmentarzu? Brama wjazdowa i mury są neoklasycystyczne, natomiast kaplica cmentarna została zaprojektowana w stylu neogotyckim.

Kto był architektem? Projekt zrealizował architekt miejski Jaume Gustà i Bondia.