Cementiri de Sant Andreu de Palomar

Cementiri de Sant Andreu de Palomar to zabytkowy cmentarz komunalny w północnej części Barcelony, w dzielnicy Sant Andreu (przy granicy z Nou Barris), obejmujący działkę o powierzchni niemal 39 tysięcy metrów kwadratowych z ponad 29 tysiącami grobów. Miejsce to jest wciąż czynną nekropolią, ale ze względu na wiek i wartość architektoniczną przyciąga też odwiedzających zainteresowanych historią i sztuką sepulkralną.

Skąd wziął się ten cmentarz?

Korzenie nekropolii sięgają średniowiecza, kiedy zmarłych chowano na przykościelnym cmentarzu parafii Sant Andreu de Palomar. Gdy ten teren przestał wystarczać rosnącej społeczności, władze niezależnej wówczas gminy San Andrés del Palomar zdecydowały się znaleźć nową lokalizację. Wybór padł na tereny dawnego gospodarstwa Can Calç, dotąd użytkowane rolniczo. Nowy cmentarz poświęcono i otwarto w 1839 roku. Przez kolejne dekady funkcjonował jako niezależna nekropolia miejska, dopóki w 1897 roku sama gmina San Andrés del Palomar nie została włączona w granice administracyjne Barcelony — od tego momentu cmentarz stał się częścią miejskiej sieci nekropolii.

Jak zmieniał się na przestrzeni lat?

Na przełomie XIX i XX wieku oraz w pierwszej połowie XX wieku obiekt kilkukrotnie rozbudowywano i przekształcano. Przy pracach architektonicznych działali m.in. Pere Falqués, jeden z ważniejszych katalońskich architektów epoki modernizmu, oraz Agustí Domingo i Verdaguer, autor między innymi głównej fasady wejściowej od strony ulicy Garrofers. Symbolem powojennej modernizacji cmentarza jest kaplica w stylu organicznym, zaprojektowana przez Ramona Térmensa Mauriego i ukończona w 1958 roku — do dziś pozostaje jednym z bardziej charakterystycznych punktów całego założenia.

Co można tu zobaczyć?

Cmentarz wyróżnia się różnorodnością przestrzeni funeralnych. Znajduje się tu m.in. wydzielony kwatera żydowska oraz cmentarz wojskowy Barcelony z pomnikiem żołnierza (Panteón del Soldado), upamiętniającym poległych. Wśród alej i grobowców można też natrafić na mogiły osób mocno związanych z lokalną pamięcią i tożsamością dawnej dzielnicy San Andrés — miejsca odwiedzane nie tylko przez rodziny zmarłych, ale i przez osoby zainteresowane historią społeczności. Zróżnicowana architektura nagrobków, kaplic i alei odzwierciedla ponad półtora wieku rozwoju sztuki sepulkralnej w regionie.

Najczęstsze pytania

Czy cmentarz jest otwarty dla zwiedzających? Tak, jako czynny cmentarz komunalny jest ogólnodostępny w godzinach otwarcia, a miasto organizuje tu również tematyczne trasy zwiedzania poświęcone jego historii i architekturze.

Dlaczego cmentarz nazywa się "de Palomar"? Nazwa nawiązuje do historycznej, niegdyś niezależnej gminy San Andrés del Palomar, na terenie której nekropolia powstała w 1839 roku, zanim w 1897 roku włączono ją do Barcelony.

Co jest najstarszym elementem cmentarza? Najstarsza część zakładu pochodzi z 1839 roku, choć wygląd całości ukształtowały późniejsze rozbudowy prowadzone aż do połowy XX wieku, w tym budowa obecnej kaplicy w 1958 roku.

Jakie szczególne kwatery znajdują się na terenie? Wyróżniają się kwatera żydowska oraz cmentarz wojskowy z pomnikiem żołnierza, stanowiące odrębne, historycznie znaczące części całego założenia.