Cementerio de Getafe

Cementerio de Getafe to miejski cmentarz w Getafe, mieście leżącym tuż na południe od Madrytu. Miejsce to jest ściśle związane z historią hiszpańskiej wojny domowej i pozostaje jednym z ważniejszych punktów pamięci historycznej w regionie Madrytu.

Skąd wzięła się jego historia?

Pierwotny cmentarz miejski, znany jako Cementerio de la Concepción, funkcjonował od czasów, gdy okolica była wzmiankowana jeszcze w dokumentach z epoki Filipa II. Obok niego, w latach 1937-1938, powstało dodatkowe miejsce pochówku — konieczność jego utworzenia wynikała z tego, że macierzysty cmentarz nie był w stanie pomieścić rosnącej liczby ciał w czasie trwającej wojny. Nowy teren oddzielono od starszej części jedynie metalowym ogrodzeniem.

Co wydarzyło się podczas wojny domowej?

Getafe było miejscem zaciętych walk w listopadzie 1936 roku, gdy miasto zostało zdobyte 4 listopada. W konsekwencji na terenie przylegającym do cmentarza powstał tzw. Cementerio Militar de Guerra, nazywany potocznie „Cmentarzem Czerwonych". Znajdowało się tam 429 grobów, w których spoczywały szczątki – według szacunków – około 300 niezidentyfikowanych milicjantów broniących miasta. Do tych mogił w latach 1939-1945 dołączono również szczątki osób skazanych i straconych, w większości pochodzących z więzienia sądu rejonowego w Getafe – szacuje się, że było ich nie mniej niż 125.

Co stało się z tymi grobami później?

Sprawa dotycząca ekshumacji pozostałych 409 grobów (20 z 429 okazało się pustych) trafiła pod nadzór wojskowego sądu 13. Pułku Artylerii w Getafe, w ramach postępowania oznaczonego jako Causa 551/1951. W toku prac zidentyfikowano 23 ciała, natomiast 386 pozostało bez ustalonej tożsamości. Równolegle, w części cywilnej cmentarza – na terenie tzw. patio nr 5 Cementerio Municipal de la Concepción – odnotowano 713 pochówków związanych z wojną, z czego zidentyfikowano jedynie 21 osób, a 692 pozostały anonimowe.

Kiedy cmentarz przestał funkcjonować?

Cmentarz działał aż do 1978 roku. Piętnaście lat później, w 1993 roku, władze miasta zdecydowały o jego ostatecznym zamknięciu. W ramach tych działań rozebrano również znajdującą się na terenie kapliczkę – obiekt, który był świadkiem historii Getafe od wieków, wspominany już w spisach sporządzanych z polecenia Filipa II.

Dlaczego warto o nim wiedzieć?

Cementerio de Getafe to dziś przede wszystkim miejsce pamięci – świadectwo tragicznych wydarzeń wojny domowej i represji powojennych, które dotknęły lokalną społeczność. Stowarzyszenia zajmujące się pamięcią historyczną, takie jak Asociación de Memoria Histórica de Getafe, prowadzą działania mające na celu upamiętnienie ofiar pochowanych na tym terenie oraz przybliżanie tej części historii miasta kolejnym pokoleniom. Dla osób interesujących się historią XX-wiecznej Hiszpanii i śladami wojny domowej w okolicach Madrytu, teren dawnego cmentarza stanowi ważny, choć rzadko odwiedzany, punkt na mapie regionu.

Najczęstsze pytania

Czy cmentarz nadal przyjmuje pochówki? Nie, pierwotny cmentarz zaprzestał działalności w 1978 roku, a formalnie został zamknięty w 1993 roku.

Dlaczego nazywano go „Cmentarzem Czerwonych"? To potoczna nazwa części cmentarza wojskowego, gdzie chowano szczątki milicjantów broniących Getafe podczas walk w listopadzie 1936 roku.

Ile grobów odkryto na terenie cmentarza wojskowego? Odnotowano 429 grobów, z których 20 było pustych, a spośród pozostałych 409 zidentyfikowano jedynie 23 osoby.