Zapisz to miejsce i odkrywaj atrakcje w pobliżu z NextOnTrip
W aplikacji dodasz je do ulubionych, zobaczysz na mapie, co jeszcze warto odwiedzić w okolicy, i zdobędziesz odznakę za wizytę.
Aplikacja jest dostępna na iPhone'a i Androida.
O tym miejscu
Castrum Vitudurum w Winterthur to stanowisko archeologiczne w dzielnicy Oberwinterthur, w kantonie Zurych. Na wzgórzu kościelnym (Kirchhügel) stała tu najpierw rzymska osada handlowa, a później obwarowany kastell z końca III wieku. Dziś po dawnym Vitudurum zostały głównie fundamenty i ślady wykopalisk, ale miejsce należy do najważniejszych rzymskich stanowisk w północnej Szwajcarii.
Czym było Vitudurum?
Osada powstała na przełomie er, około roku 4 p.n.e., przy obfitych źródłach wody i szlaku łączącym okolice Jeziora Genewskiego z Jeziorem Bodeńskim. Archeolodzy nazywają takie rzymskie miasteczko handlowe i rzemieślnicze łacińskim słowem vicus. Centrum zabudowy leżało na Kirchhügel, gdzie domy stały już w czasach cesarza Augusta. Po pożarze około 70 roku n.e. zaczęto stawiać tam pierwsze budynki z kamienia.
Jak wyglądał kastell?
W III wieku osadę i pierwsze umocnienia zniszczyły najazdy Alamanów. Odbudowa nastąpiła w czasach cesarza Dioklecjana: kastell na wzgórzu wzniesiono na nowo w latach 293–294. Datę znamy dzięki inskrypcji budowlanej, w której pojawia się nazwa Vitudurum. Tekst wymienia czterech władców tetrarchii oraz namiestnika Aureliusza Proculusa, który zlecił budowę muru. Napis widziano w 1414 roku w Konstancji, skąd pochodzi jego najstarsza wzmianka. Twierdza funkcjonowała prawdopodobnie do V wieku, choć dokładny moment jej opuszczenia pozostaje słabo udokumentowany.
Co zobaczysz na miejscu?
Najłatwiej dostępne są odsłonięte mury fundamentowe w sąsiedztwie kościoła św. Arbogasta. Świątynię wzniesiono na terenie dawnego kastellu, a po raz pierwszy wspomina ją dokument z 843 roku. Wzgórze kościelne jest więc miejscem, w którym warstwy z epoki rzymskiej i średniowiecza leżą bezpośrednio obok siebie. Teren należy do miasta Winterthur, a nadzór archeologiczny sprawuje kanton Zurych. Nie szukaj tu rekonstruowanej twierdzy ani rozbudowanej ekspozycji. To miejsce dla osób, które lubią czytać krajobraz i historię ze śladów w ziemi.
Jak badano to miejsce?
Wykopaliska prowadzono w latach 1841 i 1853, następnie w 1934, a w latach 1949–1951 przeprowadzono badania ratunkowe. Regularne prace trwają od 1957 roku. Kantonsarchäologie Zürich wydaje serię monografii „Vitudurum”, w której publikuje wyniki kolejnych sezonów, między innymi wykopalisk przy Kastellweg. W 2022 i 2025 roku kanton informował o nowych opracowaniach, m.in. dotyczących podwórzy osady oraz jej kwartału centralnego.
Jak dojechać i kiedy przyjechać?
Stanowisko leży w Oberwinterthur, we wschodniej części Winterthuru, w pobliżu współrzędnych 47,507 N, 8,756 E. Szukaj kościoła św. Arbogasta i okolic Kirchhügel. Odsłonięte mury można oglądać z zewnątrz, więc najlepszy jest dzień z dobrym światłem, wiosna lub wczesna jesień. Przed wizytą sprawdź aktualne informacje u miasta Winterthur lub Kantonsarchäologie Zürich.
Najczęstsze pytania
Czy Castrum Vitudurum to to samo co Vindonissa? Nie. Vindonissa leży w Windisch w kantonie Argowia i było obozem legionowym. Vitudurum to osada i późniejszy kastell w Oberwinterthur.
Z jakiego okresu pochodzi kastell? Fortyfikację odbudowano w latach 293–294, za czasów tetrarchii. Wcześniejsza osada istniała od około 4 roku p.n.e.
Co zostało z rzymskiej budowli? Publicznie dostępne są przede wszystkim fundamenty murów obok kościoła św. Arbogasta. Większość znalezisk to materiał archeologiczny opracowywany naukowo.
Dla kogo jest to miejsce? Dla miłośników starożytności i historii regionu. Wizyta jest krótka, najlepiej połączyć ją ze spacerem po Oberwinterthur.
W pobliżu
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.