Castro de Chibanes – prehistoryczna osada obronna w Parku Przyrody Arrábida

Castro de Chibanes to warowna osada na wzgórzu w gminie Palmela, w dystrykcie Setúbal w Portugalii. Leży w Parku Przyrody Arrábida, na grzbiecie Serra do Louro, około 25 km na południe od Lizbony. Pierwsi ludzie zamieszkali tu około 2900 r. p.n.e., w epoce miedzi (chalkolit), co czyni to miejsce jednym z najstarszych stanowisk archeologicznych regionu.

Gdzie leży i jak wygląda?

Castro, czyli obwarowana osada, zajmuje szczyt wzgórza. Od południa chroni je naturalny stromy uskok skalny, dzięki czemu mieszkańcy potrzebowali murów głównie z pozostałych stron. Obszar osady to około jednego hektara. Z wzgórza widać Lizbonę, co dobrze pokazuje, jak rozległy widok na okolicę mieli dawni mieszkańcy.

Jak długo było zamieszkane?

Według badań archeologicznych osada funkcjonowała od chalkolitu aż do końca pierwszego tysiąclecia p.n.e. W okresie rzymskiej republiki fortyfikacja straciła pierwotną funkcję militarną, a jej wnętrze podzielono na mniejsze pomieszczenia mieszkalne. To rzadka okazja, by w jednym miejscu zobaczyć ślady kilku tysięcy lat ciągłego osadnictwa.

Historia badań

Pierwsze wykopaliska prowadził w 1906 roku António Inácio Marques da Costa. Od 1996 roku badania wznowili archeolodzy z muzeum archeologii i etnografii dystryktu Setúbal (MAEDS), m.in. Carlos Tavares da Silva i Joaquina Soares. Prace obejmują także czyszczenie, konserwację i udostępnianie stanowiska zwiedzającym.

Ochrona

Stanowisko ma status Zona Especial de Protecção oraz klasyfikację Sítio de Interesse Público, czyli obiektu o znaczeniu publicznym. Dlatego warto zachować ostrożność: nie wspinaj się po murach i nie zabieraj żadnych odłamków ceramiki ani kamieni.

Jak tu dotrzeć i co zobaczyć w okolicy?

Wokół Palmeli wytyczono piesze trasy, które prowadzą przez stanowisko. Jedna ma około 11,4 km i zajmuje około czterech godzin; łączy neolityczny monument grobowy, Castro de Chibanes oraz Alto da Queimada, osadę z okresu arabskiego. Druga, licząca około 12 km, biegnie wzdłuż grzbietu Serra do Louro. Nie znalazłem aktualnych informacji o godzinach otwarcia, dlatego przed wyjazdem sprawdź dane w muzeum MAEDS lub w urzędzie gminy Palmela.

Najczęstsze pytania

Ile lat ma Castro de Chibanes? Pierwsze osadnictwo datuje się na około 2900 r. p.n.e., czyli prawie 5000 lat temu.

Czy widać stąd Lizbonę? Tak, stolica jest widoczna ze wzgórza, choć zależy to od pogody.

Czy wstęp jest płatny? Nie mamy potwierdzonych informacji o opłatach ani godzinach. Zapytaj w MAEDS lub urzędzie gminy.

Dla kogo to miejsce? Dla osób lubiących archeologię, spacery po Arrábidzie i widoki na Lizbonę.