Castle Velhartice

Zamek Velhartice to jeden z najbardziej charakterystycznych zamków południowo-zachodnich Czech, wznoszący się na skalistym cyplu otoczonym wodami rzeczki Pstružné. Dziś ma status narodowego pomnika kultury Republiki Czeskiej, a jego sylwetka – z gotyckim mostem łączącym dwie odrębne budowle – nie ma odpowiednika w żadnym innym czeskim zamku.

Kto zbudował zamek Velhartice?

Budowę zamku zaczęto na przełomie XIII i XIV wieku (badacze wskazują lata 1290–1310) z inicjatywy Bohumila z Budětic. Dalsze prace kontynuowali kolejni właściciele z rodu panów z Velhartic – Bušek starszy, a po nim jego syn Bušek młodszy (znany też jako Bušek II. z Velhartic, zmarły w 1360 roku). Obaj byli zaufanymi komornikami na dworze króla i cesarza Karola IV, towarzyszącymi mu w podróżach po Europie. To właśnie ta bliska relacja z władcą sprawiła, że Velhartice zapisały się w czeskiej historii jako miejsce ściśle związane z osobą Karola IV.

Co czyni architekturę zamku unikalną?

Sercem zamku są dwie oddzielone od siebie budowle: ruiny gotyckiego pałacu zwanego Rajský dům oraz stojąca po drugiej stronie wieża Putna. Łączy je masywny kamienny most wsparty na czterech ostrołukowych przęsłach – rozwiązanie, którego nie znajdziemy w żadnym innym gotyckim zamku w Czechach. Później, w okresie renesansu, przebudowę zamku podjął Martin de Hoeff Huerta, za którego czasów w wschodniej części górnego dworca powstał nowy, późnorenesansowy pałac. Od końca XVIII wieku zamek zaczął podupadać, co paradoksalnie pomogło zachować jego średniowieczny charakter do naszych czasów.

Jaki jest związek zamku z literaturą i kulturą?

Szerszej publiczności zamek zawdzięcza rozgłos poematowi Jana Nerudy „Romance o Karolu IV", w którym poeta uczynił Buška jedną z głównych postaci. Miejsce to pokochał również aktor Jan Werich, co dodatkowo umocniło pozycję Velhartic jako punktu na mapie czeskiej kultury.

Czym jest Hory Matky Boží i jaki ma związek z zamkiem?

Hory Matky Boží nie jest osobną, sąsiadującą wsią, lecz częścią administracyjną tej samej gminy Velhartice (powiat Klatovy, kraj plzeński) – stąd przypisanie zamku do tej lokalizacji w danych geograficznych. Historia tej osady jest zresztą sama warta uwagi: pierwsze wzmianki o niej pochodzą z 1511 roku, a około 1520 roku odkryto tu złoto, a następnie srebro. W 1522 roku osada uzyskała prawa miejskie, a największy rozkwit przeżyła w XVI wieku dzięki wydobyciu srebra. Nazwa wsi pochodzi od kopalni „Nálezná jáma Matky Boží", a w XVIII i XIX wieku używano też potocznego określenia „Zlámané Hory". W centrum wsi stoi kościół Imienia Panny Marii z 1637 roku oraz kaplica z 1843 roku. Górnictwo ostatecznie wygasło, a ostatnią próbę jego wznowienia podjęto w 1828 roku – dziś Hory Matky Boží to niewielka miejscowość licząca niespełna sto mieszkańców.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się zamek Velhartice? Na skalistym cyplu nad rzeczką Pstružná, w gminie Velhartice w powiecie Klatovy, w kraju plzeńskim, w pobliżu miejscowości Hory Matky Boží.

Kiedy powstał zamek? Budowę rozpoczęto na przełomie XIII i XIV wieku, a kontynuowali ją Bušek starszy i Bušek młodszy z Velhartic.

Dlaczego zamek jest pomnikiem narodowym? Ze względu na unikalną gotycką architekturę – most łączący Rajský dům z wieżą Putna – oraz związek z dworem Karola IV, zamek uznano za narodowy pomnik kultury Republiki Czeskiej.

Czy Hory Matky Boží to inna miejscowość niż Velhartice? Nie – to część tej samej gminy Velhartice, historycznie osada górnicza, a nie odrębna, sąsiadująca wieś.