Castle of Santia

Castillo de Santía (Zamek Santía) to średniowieczna warownia stojąca na wzgórzu Monte Santía, pomiędzy miejscowościami Erla i Ejea de los Caballeros, w regionie Cinco Villas w prowincji Saragossa, w Aragonii. Dziś to malownicza, choć mocno zniszczona ruina, widoczna z drogi łączącej oba miasteczka — jeden z tych zabytków, które przetrwały wieki, ale walczą o przetrwanie kolejnych dekad.

Jak dotrzeć na miejsce?

Zamek leży na uboczu, bez oznakowanej infrastruktury turystycznej, co jest typowe dla wielu ruin w Cinco Villas. Najwygodniej dojechać samochodem drogą łączącą Erlę z Ejea de los Caballeros — sama budowla widoczna jest już z szosy, wznosząc się na niewielkim wzniesieniu. Z Saragossy dojazd zajmuje około godziny. Warto zaplanować wizytę w dobrym obuwiu, bo dojście do samej wieży wymaga krótkiego podejścia po nierównym terenie, a okolica ruin nie jest w żaden sposób zabezpieczona.

Co zobaczysz na miejscu?

Z dawnej twierdzy zachowała się przede wszystkim gotycka wieża — prostokątna, o wymiarach około 7 na 5 metrów, wznosząca się na wysokość mniej więcej 12 metrów. Straciła ścianę od strony zewnętrznej, dzięki czemu z zewnątrz widać dziś przekrój jej wnętrza: pierwotnie budowla mieściła trzy kondygnacje wsparte na ostrołukowych sklepieniach, z których zachowały się jedynie początki łuków. Wejście do wieży umieszczono wysoko w murze, w formie ostrołukowego portalu skierowanego do środka — rozwiązanie typowe dla obronnej architektury tego okresu, utrudniające szturm. Reszta założenia obronnego uległa niemal całkowitemu zniszczeniu, a stan zachowania całości oceniany jest jako bardzo zły — zamek figuruje na Czerwonej Liście zabytków zagrożonych, prowadzonej przez organizację Hispania Nostra.

Krótka historia twierdzy

Pierwsza wzmianka o zamku i jego kościele pochodzi z 1092 roku, gdy król Sancho Ramírez przekazał świątynię klasztorowi San Juan de la Peña. W 1110 roku warownia wymieniana jest już jako jeden z zamków należących do Ejea de los Caballeros. Sama Erla została zasiedlona na nowo z rozkazu Sancho Ramíreza właśnie w 1092 roku, a zamek najprawdopodobniej istniał już wcześniej. Przez kolejne stulecia pełnił funkcję ufortyfikowanej placówki królów Aragonii, wspierającej podbój muzułmańskiej wówczas Ejei. Później stał się własnością hrabiów Luny, a w XVII wieku należał do Miguela de Gurrea. W XVIII wieku był już w rękach hrabiego Contamina, lecz — jak wskazują źródła — twierdza była wtedy opuszczona od dawna. Widoczne dziś ruiny datuje się głównie na XIV wiek.

Kiedy przyjechać?

Najlepszą porą jest wiosna lub jesień, gdy temperatury w Aragonii są łagodniejsze niż w lecie, a teren wokół ruin łatwiejszy do przejścia. Latem upały w Cinco Villas bywają dotkliwe, a miejsce nie oferuje żadnego cienia ani infrastruktury. Ze względu na zły stan zachowania warto zachować ostrożność i nie zbliżać się zbytnio do murów.

Najczęstsze pytania

Czy zamek Santía jest otwarty dla zwiedzających? Nie ma tu kas biletowych ani stałej obsługi — teren jest ogólnodostępny, ale zwiedza się go na własną odpowiedzialność, ze względu na zaawansowaną degradację murów.

Ile czasu zajmuje zwiedzanie? Sama wizyta przy ruinach to zwykle 20–30 minut, choć wielu turystów łączy ją ze zwiedzaniem pobliskiej Erli lub Ejea de los Caballeros.

Czy warto jechać tu z dziećmi? Ze względu na brak zabezpieczeń i nierówny teren, miejsce lepiej nadaje się dla starszych dzieci pod opieką dorosłych niż dla najmłodszych.

Skąd wzięła się nazwa zamku? Nazwa pochodzi od wzgórza Monte Santía, na którym stoi twierdza — w źródłach spotyka się też warianty Santías lub Santía.