Castle of Pomponne

Château de Pomponne to XVII-wieczna rezydencja w gminie Pomponne, w departamencie Seine-et-Marne, kilka kilometrów od Lagny-sur-Marne i niecałą godzinę jazdy od centrum Paryża. Choć na co dzień nie pełni funkcji muzeum, jego historia łączy wielki styl francuskiego baroku z jednym z ważniejszych epizodów I wojny światowej.

Kto stał za budową rezydencji?

Właścicielem majątku od 1660 roku był Simon Arnauld, który przyjął nazwisko Arnauld de Pomponne i został później ministrem oraz ambasadorem Ludwika XIV w Szwecji. To właśnie w czasie jego misji dyplomatycznej, w latach 1665–1668, ruszyła przebudowa rezydencji według planów François Mansarta, jednego z czołowych architektów epoki. Nadzór nad pracami na miejscu sprawował ojciec Simona, Robert Arnauld d'Andilly, związany ze środowiskiem Port-Royal. Po śmierci Mansarta prace kontynuował jego bratanek Jules Hardouin-Mansart, twórca m.in. kopuły Inwalidów i rozbudowy Wersalu. Za układ ogrodów odpowiadał zespół inspirowany stylem André Le Nôtre — stąd fosy, kanały wodne i geometryczna kompozycja parku. W 1682 roku Ludwik XIV podniósł majątek do rangi markizatu, a rezydencję odwiedzała regularnie markiza de Sévigné, zachwycona miejscem w swoich listach.

Co przetrwało z dawnego założenia?

Po okresie świetności XVII wieku château zaczęło podupadać jeszcze przed rewolucją francuską. Odrodzenie przyniosła dopiero druga połowa XIX wieku, gdy nowi właściciele z rodziny Dreux podjęli prace renowacyjne kontynuowane później przez ich zięcia, Alberta Dumeza. To wtedy odtworzono system kaskad wodnych spływających tarasami do stawu — element, który do dziś jest największą atrakcją parku.

Jaką rolę château odegrało w 1918 roku?

To najbardziej dramatyczny rozdział w dziejach rezydencji. W maju i czerwcu 1918 roku, w krytycznym momencie wojny, w château odbywały się narady Georges'a Clemenceau z francuskimi i alianckimi dowódcami wojskowymi. Symbolicznym momentem był 2 czerwca 1918 roku, gdy generał Philippe Pétain, przebywający wówczas w château, wydał rozkaz zatrzymania niemieckiego natarcia w rejonie Château-Thierry — decyzja uznawana za zapowiedź zwycięstwa w drugiej bitwie na Marnie. Na pamiątkę tych wydarzeń Madame Dumez ufundowała białą marmurową tablicę, która zniknęła w 1940 roku, gdy budynek zajęły wojska niemieckie.

Dlaczego château trudno dziś zwiedzić?

Po wyzwoleniu Francji, w 1945 roku, nieruchomość przeszła na własność Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i stała się koszarami jednej z kompanii Republikańskich Kompanii Bezpieczeństwa (CRS). Ta funkcja utrzymuje się do dziś, dlatego wnętrza pozostają zamknięte dla zwiedzających, a sam budynek uległ znacznym przekształceniom. Największą atrakcją pozostaje park z kaskadami i stawem — pozostałość klasycystycznego założenia ogrodowego odtworzonego w XIX wieku.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Pomponne leży w łatwym zasięgu połączeń kolejowych obsługujących Lagny-sur-Marne i Marne-la-Vallée, co pozwala dotrzeć tu z Paryża bez samochodu. Ze względu na status obiektu służbowego dostęp do parku bywa ograniczony — najłatwiej zobaczyć kaskady i staw podczas wrześniowych Europejskich Dni Dziedzictwa (Journées du Patrimoine), kiedy teren bywa otwierany dla zwiedzających. Poza tym terminem warto wcześniej sprawdzić aktualne zasady wstępu.

Najczęstsze pytania

Czy można zwiedzić wnętrze château? Nie — budynek jest siedzibą jednostki CRS i pozostaje obiektem służbowym. Zwiedzanie ogranicza się zwykle do parku, głównie przy okazji Dni Dziedzictwa we wrześniu.

Kto zaprojektował château i ogrody? Plany przypisuje się François Mansartowi, a po jego śmierci prace dokończył Jules Hardouin-Mansart. Ogrody zaprojektowano w stylu inspirowanym pracami André Le Nôtre.

Jakie wydarzenie historyczne wiąże się z château? W czerwcu 1918 roku odbywały się tu narady wojskowo-polityczne z udziałem Georges'a Clemenceau, a generał Pétain wydał tu rozkaz wstrzymujący niemieckie natarcie podczas drugiej bitwy na Marnie.

Jak najlepiej zaplanować wizytę? Najlepiej odwiedzić Pomponne we wrześniu, podczas Dni Dziedzictwa, gdy park z kaskadami bywa udostępniany publiczności; w pozostałe dni dostęp może być ograniczony ze względu na funkcję obiektu.