Castle of Planes

Zamek w Pianisi (Castello di Pianisi) leży w gminie Sant'Elia a Pianisi, w prowincji Campobasso, w regionie Molise we Włoszech. Ruiny średniowiecznej twierdzy znajdują się około 3,7 km na północny zachód od centrum wsi, na wzniesieniu górującym nad okolicznymi wzgórzami Fortore. To miejsce łączy w sobie historię, archeologię i widoki na jeden z najmniej zatłoczonych zakątków środkowych Włoch.

Co warto zobaczyć?

Zamek w Pianisi po raz pierwszy pojawia się w dokumentach z drugiej połowy XIII wieku, choć jego początki wiąże się z osadnictwem longobardzkim sprzed kilku stuleci, gdy w tym miejscu powstał warowny gród (castro). Na terenie zamku stał również kościół, który mógł pomieścić ponad 400 wiernych — jego elementy architektoniczne datuje się na XII–XIII wiek. W kolejnych stuleciach (XIII–XIV w.) mury naw i dzwonnicę wzmocniono dodatkowymi konstrukcjami, co widać do dziś na odsłoniętych fundamentach.

Twierdza została zniszczona w 1528 roku — dokładne okoliczności tego wydarzenia nie są znane. Po jej upadku mieszkańcy przenieśli się do dzisiejszej wsi, od której miejsca pochodzenia wzięła się nazwa „a Pianisi" w nazwie gminy. Materiał budowlany z ruin posłużył później do wznoszenia okolicznych gospodarstw i zabudowań wiejskich. Stanowisko archeologiczne jest wciąż badane i odsłaniane, a samo wzniesienie, na którym stoją ruiny, stanowi dziś punkt widokowy szczególnie ceniony o zachodzie słońca.

Jak dotrzeć?

Sant'Elia a Pianisi leży około 20 km na północny wschód od Campobasso, stolicy regionu Molise, w dolinie rzeki Fortore. Najwygodniej dotrzeć tu samochodem z Campobasso lub z pobliskich miejscowości prowincji. Sama wieś ma niewielkie, zwarte centrum historyczne, z którego do ruin zamku prowadzi krótki dojazd lub spacer w kierunku wzgórz.

Co zobaczyć w okolicy?

W samej wsi warto zajrzeć do kościoła parafialnego pod wezwaniem św. Eliasza Proroka oraz do klasztoru kapucynów, założonego między XVII a XVIII wiekiem, znanego z pobytu ojca Pio. We wnętrzu klasztoru zachował się drewniany ołtarz z 1714 roku wraz z obrazami przypisywanymi osiemnastowiecznemu malarzowi Paolo Gambie.

Kilka kilometrów od centrum wsi stoi opactwo San Pietro, kamienna budowla z XII wieku, o jednej nawie i drewnianym stropie krokwiowym. W okolicy znajduje się też Regionalny Rezerwat Przyrody Bosco Casale — dawny las dębowy, w którym zaobserwowano ponad 110 gatunków ptaków, z wytyczonymi szlakami, tablicami edukacyjnymi i centrum dla zwiedzających. Niedaleko rozciąga się także sztuczne Jezioro Occhito, popularne miejsce do obserwacji ptaków i wędkarstwa, otoczone malowniczym krajobrazem doliny Fortore, dobrym również do pieszych wędrówek i jazdy rowerem.

Kiedy przyjechać?

Region Molise ma klimat śródziemnomorski z wyraźnymi porami roku — łagodne, deszczowe zimy i ciepłe, suche lata. Wiosna i wczesna jesień to najprzyjemniejszy czas na zwiedzanie ruin zamku i okolicznych szlaków, gdyż temperatury są umiarkowane, a krajobraz doliny Fortore szczególnie zielony.

Najczęstsze pytania

Czy ruiny zamku w Pianisi można zwiedzać samodzielnie? Tak, wzniesienie z ruinami jest dostępne dla odwiedzających i stanowi popularny punkt widokowy, choć teren wciąż podlega pracom archeologicznym.

Jak daleko od zamku znajduje się jezioro Occhito? Jezioro Occhito leży w niedalekiej odległości od Sant'Elia a Pianisi, w tej samej dolinie Fortore, w sąsiedztwie Rezerwatu Bosco Casale.

Co łączy zamek w Pianisi z klasztorem kapucynów? Oba miejsca znajdują się na terenie tej samej gminy i stanowią elementy jednej trasy zwiedzania — zamek reprezentuje historię średniowieczną, a klasztor okres nowożytny związany z postacią ojca Pio.

Dlaczego zamek został opuszczony? Twierdzę zniszczono w 1528 roku, a dokładne okoliczności tego wydarzenia nie zostały jednoznacznie ustalone przez historyków; po zniszczeniu mieszkańcy przenieśli się do dzisiejszej wsi Sant'Elia a Pianisi.